FIC “Mujer en Gran Altura” proyecto uka tukuyata seminario ukaxa universidad ukhamaraki región autoridades ukanakar mantañapa chhijllatäna

Jach’a participación markachirinakana ukhamaraki región tuqita ch’ama munasïwi ukampi, tukuyata seminario FIC Mujer en Gran Altura proyecto uka lurawayatayna. Aka iniciativa Tarapacá Gobierno Regional ukamp wakichatawa, Fondo de Innovación para la Competitividad (FIC) ukamp financiadota. Aka tantachäwixa walja maranakama lurata investigación ukaxa tukuyäwiw uñacht’ayi, jupanakana kesehatan, fisiología ukhamaraki irnaqañ kondisi alturana chuymani warmirinakana amuyt’añataki.

Uka tantachäwina, Dra. Fabiola León-Velarde jilata warmixa mä jach’a conferencia magistral “Mujer en altura: desafíos fisiológicos, adaptaciones y vida en gran altitud” sataki uñacht’awayatayna. Investigadora warmi ukaxa internacionalmente uñt’atawa, Universidad Peruana Cayetano Heredia uka Escuela de Posgrado directora, jupanakaxa alturan fisiología tuqita walja maranakama yatiqañatakix lurawayiritayna.

Experta warmixa akham sawayiwa: “Aka proyecto ukaxa nayraqatwa uñacht’ayani kunjamsa warmi alturana irnaqañatakixa suma aclimatadaspacha. Ukhamaraki mä ancestral recurso ukxa yatiqasispa, mal agudo de montaña ukxa askichañataki. Aka yatiyäwi ukaxa suma ch’amanchäwiw churani alturana irnaqeririnakaru, Andes región tuqita”.

Proyecto directora Dra. Karen Flores warmixa, jach’a amuykipäwi uñacht’ayañataki mä chuymampi aruskatayna, ukhamaraki región ukatakisa alturan irnaqaña ciencia tuqita aka proyecto jach’a ch’ama churiwayi sasin.

“Aka proyecto ukaxa machaqa uñnaqañanakwa jist’arañ puqi, yatiña luräwi ukanakan jama qamañaru ch’amanchañatakiwa. Wali jach’a kusisitawa resultado ukaruxa, ukhamaraki equipo ukana ch’ama mayacht’awipa”.

Universidad Arturo Prat Rector Alberto Martínez Quezada jilataxa akham saraqi: “Nayraqataruxa aka proyecto jach’a kusisiwituwa. Jan ukasti inédito ukhamawa, janiw sapaki Chile markana utjkiti, jan ukasti internacional tuqitis utjchiwa. Universidad Arturo Prat ukaxa género perspectiva tuqita akham ch’ama apthapiwa lurani. Jilata warmi Fabiola León doctora honoris causa ukanakas uñjasinx wali jach’a kusisiwa, ukhama mayacht’awinakaxa jichhakamasa wali ch’amaña uñacht’ayaski”.

UNAP akademika warmixa, uka ejecución proyecto tuqita FIC financiamiento ukana, jach’a hitos ukhamaraki resultados apthapitanaka uñacht’awayatayna.

Gobierno Regional Tarapacá DIFOI jach’a irpir Carolina Quinteros warmixa akham sawayiwa: “Mujer en Gran Altura proyecto ukaxa wali suma resultados apthapiwayi. Wali kusisitapxtwa, kunatix aka yatiyäwi ukaxa región ukaru ch’ama apthapiwayi, warmirinakana alturaru mantañankapaxa suma amuyt’ayañataki, janiw sapaki local ukana, jan ukasti nacional ukhamarusa internacional tuqit muni”.

Iquique alcalde Mauricio Soria Machiavello jilataxa akham yatiyawayiwa: “Nayra maranakana warminakaxa janiw alturana estudios ukanakana jikxatasipkanti. Jichhaxa walja warminakaw alturana, frontera tuqina, mineras ukan irnaqapxi. Uka layku, jupanaka investigación ukanakan mantapxapa wali wakisiwa”.

FIC Mujer en Gran Altura proyecto uka tukuyata seminario ukaxa jach’a chiqanawa, ciencia tuqita yatiyäwinaka apayañataki, alturana irnaqeririn warmirinakar bienestar ch’amanchañataki. Aka iniciativa uka jach’a chhiqt’äwixa machaqa investigaciones, políticas públicas ukhamaraki salud laboral tuqita género perspectiva ukana sarantayañatakixa jach’a thakhiniwa. Tarapacá markaxa aka tuqita jach’a uñt’awimpi jach’a qhananchiwayi.

 

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw