Fundación Mariposas de Miraflores: Qhananchawi taypina Aymara sartañaru thakhi tantiyiri

Qhananchawi: Renacer de la Lengua y Tradiciones Aymaras sataka jach’a luräwi taypina, Fundación Mariposas de Miraflores ukax mä ch’ama irnaqawi katuqi, uka luräwi ukampix Aymara markanaka taypin jakirinaka mayacht’ayañataki, suma mayacht’awi, respeto ukhamaraki ist’awi ch’amanchañataki.

Qhananchawi uka mayjt’awi jach’a qalltañax Centro Cultural y Social Apoyo Adulto Mayor de Iquique ukana luratawa. Ukax wali chuymachiri, wali amuyt’äwi apnaqiri tantachäwiwa, autoridad-naka regiónanaka, institución-naka irpirinaka, organización cultural-naka, ukhamaraki Chile, Perú, Bolivia markanakat jutir Aymara delegación-naka mayacht’asipxäna.

Ukanxa utjäna Seremi de Ciencia, Tecnología, Conocimiento e Innovación de la Macrozona Norte del Gobierno de Chile, Alexia Vásquez Pino, jupax yatiyawayiwa ciencia ukhamaraki innovación jach’a instrumento ukhamaraki, Aymara patrimonio ch’amanchañataki, qhipa marar puriñataki. Jupax qhanancht’awayiwa Qhananchawi uka luräwi Tarapacá regiónaki jan ukasti, taqi Chile markatakis wali wakisi sasinwa, kunalaykutixa mä aruta, mä amuyt’awi qhantayata, janiw jiwasan identidad taypita chhaqkiti.

Uka thakhinxa, Fundación Mariposas de Miraflores ukax mä suma chuymampi irpirina, jupan irpiripax Fernanda Valdebenito Tapia, qhanancht’awayiwa wali jach’a kusisiñampi Chile markanx mayampi jutaniwa sasin mä thakhi puriñataki, jach’a markanaka amtañampi, comunidades indígenas, mä qhipa irnaqawimpi ch’amanchañataki, mä aruta, mä amuyt’awi yänakampi, kunalaykutixa Bolivia ukhamaraki Perú markanaka nayraqatawa jichha yatiñanxa jach’a irpirinakata uñacht’awayapxi.

Ceremonia qalltañax mä Pawa ukhamaraki Pachamama yuspäwiwa, yatiri Haroldo Cáceres apnaqawimpi, ukatxa sartañataki qhantatäna Aymara sarnaqawi, mä chuymachiri amuyt’awi, ukhamaraki qillqatanaka uñacht’awi *Conéctate en Aymara* libro ukhamaraki plataforma digital taypita. Tantachäwinxa comunidadaru jawillt’äna libro ukar mä chhijllataki qhantayañataki https://qhananchawi.cl/el-libro/ ukhamaraki WhatsApp (+56) 985901470 jan ukax correo comunicaciones@qhananchawi.cl tuqita.

Uka luräwi taypina, Fundación Mariposas de Miraflores ukax Alto Hospicio taypina wali ch’ama irnaqäwi lurawayiwa — Tarapacá regiónanxa mä 40 mil Aymara jaqinaka utjapxi, ukatxa aruxa chhaqaskiwa: mä 25% arsuñani, mä 2% qillqañani. Jupanakax paciencia ukhamaraki qhipa amuyt’ampi irnaqawayapxi, mayacht’awi wakichawayapxi, comunidad local-nakaru irpxaraki, uka luräwi jichha sarnaqirinakaru apst’añataki: organización cultural-naka, junta de vecinos, warmi tantachäwi, jilïr jaqi, wayna amuyt’asiñani.

Qhananchawi ukax janiw sapa aruta tradiciones ukanaka qhantaykiti, jan ukasti mä justicia histórica Nación Aymara taypita. Fundación Mariposas de Miraflores ukax mä thakhi wakicht’iriwa, memoria ukhamaraki identidad ch’amanchañataki, yatiñataki, espiritualidad ukhamaraki comunidad mayacht’awi tuqita.

Tantachäwi tukuyañanxa, aplauso ukhamaraki jach’a kusisiñampi, libro-naka churaña, yänaka qhanañchaña, ukhamaraki manq’aña Aymara mayjt’awinaka uñacht’äna, qhananchasiwayiwa akax mä qalltañakiwa. Luririx arsusiwayiwa: “Qhananchawi ukax mä jawillt’äwiwa, Aymara ch’uxña-taki… janiraki amuyt’awinakax chhaqkchisa.”

Aka sartañanxa, Fundación Mariposas de Miraflores ukax mä arsuñawi ukhamaraki mä q’uchu irnaqawiwa, uka luräwi Aymara comunidadanakarojja jak’achañataki, taqi aru Aymara, taqi taki ukhamaraki taqi sarnaqawi jutïr pachataki qhantayañataki.

 

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw