Putre productoranakax mä jach’a sarañ qalltawayapxiwa precordillera orégano Sello de Origen comité qhispiyäwipata

Sello de Origen qhispiyäwix sarnaqaskakiwa instituciones ukhamarak productoranakamp mayachthapiñamp, ukhamat jach’a amuyunaka apnaqañataki ukhamarak organización ch’amanchañataki.

Putre markanx mä machaq aruskipawi luratawa Sello de Origen precordillera orégano tuqita, kawkhantix chikanchasipxäna Putre, Murmuntani, Belén, Socoroma ukhamarak Chapiquiña productoranakaxa, jupanakax qillqatanak apsupxarakïna, ukhamarak uñt’ayawinak jikxatasipxarakïna uka herramienta nayrar sartayañataki, territorio ukar qhispiyata churayañataki.

Aka luräwi “Sello de Origen gobernanza tuqit machaqjam luräwi, orégano ukhamarak Azapa oliva Arica y Parinacota markanaka, tecnología de información ukhamarak comunicación apnaqasa” sat proyecto tuqinwa, Gobierno Regional Arica y Parinacota ukhamarak Universidad Alberto Hurtado qhispiyata churapxi. Aka qhipa pachanx Universidad irpiriwa Héctor Bravo, proyecto coordinador, ukax Comités de Administración ukataki estrategia wakichäwinaka yatiqäwinaka lurawayi, ukhamaraki información apstawayi ukhamarak aruskipäwinak irpawayi INDAP ukhamarak Putre municipio irpirinakampi.

Aruskipäwinx Sello de Origen tuqita wali wakisiñanaka qhanstawayi, ukhamarusa uka markan wakichäwi ukhamarak machaq mercado wakichäwi. Ukhamarak orégano precordillera Putre tuqita comité administración tuqina wali nayrar sartawix uñacht’ayata. Ukhamarusa, comité qhispiyäwi phuqhachasiwayiwa productoranakamp mayacht’asina reglamento mayjt’äwinakamp, ukhamat Putre municipio wakichatañapataki. Aka yanapt’awix wali suma irnaqawi churawayiwa productoranakampi, universidadampi ukhamarak Instituto de Desarrollo Agropecuario (INDAP) ukamp mayachthapiñampi, kawkhantix wali wakisi institucionesa, markan jach’a pacha chiqanakanx irnaqaña.

Aka aruskipäwinx municipio ukax productoranakaru uñt’ayiwa jach’a chiqanakatak wakisiña organización uñstayañatakixa, ukhamat proyectos públicos ukhamarak privados tuqit postulañataki. INDAP ukax información apstawayiwa wakichatanaka yanapt’añataki, asosiación tuqit mä juk’a askinaka productor orégano tuqita.

Municipio irpirinaka ukax uñt’awayapxiwa kunjamsa personalidad jurídica lurayasiñapataki, ukhamat suma organización, representación ukhamarak herramientas yanapt’añataki. Personalidad jurídica utjañapawa, ukat proyectos wakichatasa producción local ch’amanchañataki ukhamarak comercialización suma lurayañataki.

Víctor Mollo, Belén productor, wali kusisitäwinak arsuwayi: “Nayax wali kusisitwa uka comité nayrar sartawipata, kunalaykutix aka precordillera producto ch’amanchañataki, jiwasax akana orégano oro verde sat suti churawayapxtana (…) Ukax wali wakisiwa, kuna laykutix aka producto walja maranakawa janiw amtañ utjkiti, ukampirus jichha yatiyawinakax wali sumawa. Jiwasax wali kusisita ukhamarak amuyt’awaytwa producto jiwasan jach’añchayañataki, nacional nivelarusa apayañataki.”

Héctor Bravo, proyecto Sello de Origen coordinador, ukax qhanstawayiwa irnaqawinaka ukhamarak mayachthapiñanakax wali sumawa sasina: “Jiwasax wali nayrar sartasktwa, comité reglamento mayjt’äwinak formalizañäni, ukhamat juk’amp suma irnaqawimpi sarnaqañataki. Ukhamarusa machaq yanapt’añanak jikxatañäni comité tuqita, asosiación ukhamarak producción tuqita, jank’aki machaq yatiyawinak utjaniwa.”

Aka jornada ukax yatiyawinaka apstawayi, jani yatiqatanaka qhanstayawayi, jutïr aruskipäwinaka wakicht’awayi, ukhamarak nayrar sartawix ch’amanchatawa productoranak taypinakaru territorio tuqitaki.

 

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw