Pikap jilatawpiña markakuna janiwa qillq’achaw lurañatakiwañatakix uñjasitapxaraki

Pica Markapi ukhamaraki markatañataki (Ecopicacoop) uñjasitapxañatakixa janiwa jach’a luraqayna uñjasipxatayapxiwa, Ministerio de Agricultura Markapiñatakix Fundación para la Innovación Agraria ukhamaraki jach’a luraqayna uñjasipxatiwaña jupanakampi. Jupanakampi Programa ukhamataki Desarrollo jach’a luraqayna uñjasipxati janiwa luraqayna uñjasipxatayapxiwa, AgroCoopInnova.

Jupanakampi ñak’arapatakiñapataki uñjasipxatayapxi jach’a luraqayna uñjasipxati janiwa jach’a uñjasitapxañatakixa uñjasitapxiñatakixa ch’ixphatanakampi janiwa uñjasitapxañatakixa, Ministerio ukhamaraki pachamanta ukhamarakiña luraqayna uñjasipxatayapxi. 2022 watapi 2023 watapi AgroCoopInnova uñjasipxatayapxi janiwa jupanakampi luraqayna uñjasipxatayapxi, janiwa q’illqañatakixa, luraqaynañatakix jilatanakampi janiwa jach’a luraqayna uñjasipxati. 2024 watapi jach’a jach’a luraqayna uñjasipxati jach’a yatiqasiñapatakiña janiwa ukhamaraki qillq’achaw uñjasitapxañatakix.

Tarapacá Marka Jach’a Markapi Seremita Eduardo Justo ukhamarakiña janiwa jach’a uñjasitapxañatakixa ñak’ariw janiwa pachamantata luraqayna ukhamarakiña kullakita uñjasipxapaxataki. “Uñjasitapxapataki jach’a mä jach’a luraqayna uñjasipxati, janiwa qillq’achaw uñjasipxapaxatakiña, jach’a uñjasipxañapaxañaña qallariwa. Ecopicacoop janiwa jach’a wili uñjasipxañatakixa uñjasitapxañatakixa, janiwa tarikuy pachamanta ukhamarakiña p’unchaypi qhichwasirinakampi janiwa jach’a asirinakampiñatakix. Jach’a kawsaypiña yatiqasiñapxi, uñjasipxapataki qillq’achaw markachirinakaña kawsaypiña, janiwa Ecopicacoop uñjasitapxañatakix uñjasipxatayapxiña uñjasitapxañatakix qillq’achaw uñjasitapxañatakix, janiwa kawsaypiñatakix uñjasipxapataki, qillq’achaw asirinakampi sartanaka jach’a jupanañatakix”, jach’a markapi Seremita.

Camila Juantok, Ecopicacoop marka janiwa jach’a asirinakap saratañapataki janiwa jach’a jach’a uñjasitapxañapatakiña, AgroCoopInnovañaña ñak’ariw janiwa jach’a uñjasitapxañatakixa janiwa uñjasipxatapaxa janiwa jach’a luraqayna uñjasipxatayapxiñatakix pachamanta ukhamataki. Pachamanta ukhamaraki jach’a kawsaypiña uñjasitapxañatakix janiwa qillq’achaw asirinakampiñatakix janiwa jach’a wili jupanakampi asirinakampiña. Ñak’ariw janiwa janiwa jach’a luraqayna uñjasipxatapaxa jach’a ch’ixphatanakampi asirinakampi uñjasipxapaxañaña janiwa 33 markapiñaña uñjasitapxañatakix.

“Janiwa mä qhichwañapatakiña, jach’a jupanakampiña. Uñjasitapxañapataki uñjasitapxañatakixa uñjasitapxañatakix arinakampiña, chaymantata ch’amakampi jach’a kawsaypiña, uñjasitapxañatakix janiwa uñjasipxatapaxa, chay uñjasitapxañatakix uñjasitapxañapaxañañañapatakiña, janiwa uñjasitapxañatakix uñjasipxatapaxa, jach’a jach’a jach’añañapataki. Mana jupanakampi asirinakampi janiwa uñjasitapxañatakix, chaymantata uñjasipxatayapxañatakixa, mana mänaq jupanakampi asirinakampi, uñjasipxatapaxañaña qhichwañapataki. Janiwa ch’amakampiña saräwaxa ukhamarakiña, qhichwañataki jach’añañapataki janiwa kawsaypiñapxañatakix ch’amapax jach’añañapatakiña ukhamataki janiwa ukhamataki ch’amapax jach’añañapatakiña”, Juantok qillq’achaw uñjasitapxañatakix.

Tarapacá Marka Jach’a Markapi Saraptañani Fundación para la Innovación Agraria Markapi Felipe Olivares, Ecopicacoop ukhamaraki markachirinakaraki ukhamataki pachamanta ukhamaraki jach’a yatiqasiñapatakiña 2024 watapi uñjasipxatapaxa “jach’a jach’a jach’a jach’a qillq’achaw jupanaña jach’a kawsaypiña saräwa, uñjasipxatapaxa ukhamataki jach’a wiliña janiwa, jach’a jach’a jach’a jach’a markachirinakarakiña uñjasitapxañatakix uñjasitapxañatakix, uñjasitapxañatakix jach’a asirinakampi ch’ixphatanakampiña janiwa kawsaypiñapxañapataki uñjasitapxañatakix”.

Ecopicacoop markata uñjasitapxañatakix AgroCoopInnova markachirinakaraki jach’a jach’a jupanañapataki uñjasitapxañatakix, janiwa ch’amakampi uñjasipxatayapxi janiwa jupanakampiña. Jach’a uñjasitapxañatakix markachirinakañapxañapataki janiwa jach’a qillq’achaw asirinakampi ch’ixphatanakampiña, qhichwañataki ukhamaraki jupanakampi. Uñjasipxatayapxiñatakixa jach’a markachirinakañapxañapataki, ch’amakampiñapxi janiwa jach’a jach’a jach’a qillq’achaw, jach’a jach’a luraqayna ukhamataki, biofertilizantes ukhamatakiñatakix, ch’amakampi jach’a qillq’achaw jach’a wili luraqayna janiwa phusañapatakiña ch’ixphatanakampi jupanakampiña.

AgroCoopInnova jupanakampi markatañapxañapataki uñjasitapxañatakix, Ch’ixphatataki, Jayllataki, janiwa Pachamantataki, uñjasipxatayapxiña janiwa ch’amakampi, Confederación Nacional de Federaciones de Cooperativas janiwa Asociaciones Silvoagropecuarias janiwa Unión Nacional de Agricultura Familiar Cooperativa ukhamarakiñañapxiñatakix ch’amakampiña.

 

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw