OTIC CChC ukaxa wasitat uñakipañapataki sistema yatiqawi tuqita arsusi Plan de Reconstrucción tuqita

SENCE ukaruta impuesto franquicia tukuyata yatiyawi qhipatxa, uka tantachäwixa akham siwa: yatiqawi sistema wasitat uñakipaña wakisi, kunatixa qullqi ch’amanchañaxa (inversión) ch’amanchañatakixa, jaqinakana yatichata ukhamaraki yatiñanakapa machaq amuyt’ampi uñjaña wakisiwa. Janiwa aka tuqina improvisañax wakiskiti.

Ukhamaraki, sistema janiwa chhaqtayasiñapäkiti, jan ukasti askichatañapawa, ukatwa jupanakaxa amuyt’awinakapampi yanapt’añ munapxi reforma aruskipäwina.

Ministerio de Hacienda ukan SENCE franquicia tributaria chhaqtayaña yatiyawi qhipatxa, OTIC Cámara Chilena de la Construcción ukaxa siwa: aka lurawi Plan de Reconstrucción ukatakixa jan walt’awi utjayaspawa, kunatixa yatxatata jaqinakan jani utjatapata.

Jupanakaxa qhanañchapxi: ch’amanchata yatiqawi sistema utjañapawa wali wakiskiri, jan ukhamäkani ukhaxa, jach’a qullqi lurawinaka (inversiones) phuqhañax ch’amañchasispawa, juk’ampisa minería ukhamaraki construcción tuqina, kawkhantixa yatxatata irnaqirinakax pisinipxi.

Jan wali yatiqawi sistema utjkipana, reforma tributaria ukan jilxatañ amtatapaxa janiwa phuqhasiñapäkiti.

José Esteban Garay, OTIC CChC ukan jilïr irpiri, akham siwa: “Walja kutiw arsuwayapxta, yatiqawi sistema uñakipaña wakisi, kunatixa qullqi ch’amanchañaxa jaqinakana yatiñanakapa machaq amuyt’ampi uñjaña muni, janiw aka pachan improvisañax wakiskiti. Janiw sistema tukjañampixa agreekiti, jan ukasti askichañampiwa. Jiwasax yanapt’aspawa experiencia ukampixa aka reforma jach’a aruskipäwina, Estado ukana qullqi suma apnaqañampi, jan kuna jan walt’awimpi reactivación plan ukar jan janq’achasa”.

Yatxatäwinakaxa uñacht’ayi Chile markaxa 50 puntos ukaniwa pisi yatiñanakampi OCDE markanakampi chikachasiñatxa, kawkhantixa 2% jaqinakaki jach’a nivel yatiñanipxi (PIAAC encuesta ukarjama).

Aka jan walixa wali ch’amañchiriwa, kunatixa minería tuqina US$ 51.000 millones qullqi lurawinakaxa 2034 marakama amtatawa, ukhamaraki construcción tuqina US$ 40.000 millones sapa maraxa 2027 marakama. Aka sectores ukanxa 90.000 ukhamaraki 37.000 machaq yatxatata irnaqirinakawa munasini.

Jan jank’aki yatiqawi sistema utjkani ukhaxa, proyectos ukan qullqipa jilxataspawa, kunatixa irnaqirinakax pisinipxi, ukatwa ganancia ukaxa jisk’achasini.

“Proponipxta sistema askichaña, datos ukarjama, irnaqañ utjayaña (empleabilidad) ukarjama, ukhamaraki técnica flexibilidad ukampi, ukhamata sapa qullqi yatiqawiru invertitaxa chiqapa lurawi ukar puriñapataki”, sasaw Garay ukaxa si.

Jupaxa saskakiwa: aka machaq lurañaxa economía ch’amanchaspawa, kunatixa automatización ukaxa jichhaxa 2,4 millones jaqinakaruw jan walt’ayi, ukhamaraki 750.000 jaqinakaruw irnaqäwi chhaqtaña riesgo utjayi, juk’ampisa construcción ukhamaraki agricultura tuqina.

“Yatiqawi sistema janiwa gasto ukäkiti; mä wakiskir herramienta ukhamawa”, sasaw qhanañchi.

OTIC CChC ukaxa amtayaraki: jichha yatiqawi sistema wali jach’a alcance ukaniwa, sapa maraxa niya millón irnaqirinakaruw yatichaña atipxi, 10.000 empresas ukanakata.

Construcción sector ukanxa 600 empresas ukanakaxa 56.000 jila irnaqirinakaruw sapa maraxa yatichaña qullqichapxi.

Aka sistema utjatapaxa wali wakiskiriwa jank’aki qullqi lurawinaka (inversiones) phuqhañapataki.

Entidad ukaxa amtayiwa: jichha yatiqawi sistema chhaqtayaña jach’a qullqi lurawinaka nayraqataxa mä jach’a pantjasiwiwa, ukaxa markana jilxatañapataki jan walt’ayi.

“Chile markax qullqi ch’amanchaña apanqañapataki, wali wakiskiriwa yatxatata jaqinakani utjañapa”, sasaw Garay ukaxa tukuyi.

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw