Marka Chile tuqina jila suyunakampi, mara, chacha-warmi, ukatxa jach’a marca tuqit taqi jaqinakaruw aka Encuesta yatiqasi, 20.392 jaqinakamp sarantatawa.
Jichhax Centro Gabriela Mistral (GAM) Santiago tuqinxa, Salud Pública Subsecretaria, Andrea Albagli, ukat Warminaka Ukhamarak Chacha-Warmi Mayacht’awipana Irpiri, Antonia Orellana, uñt’ayapxäna markanx taqi yaqha Civil Sociedad Organización-nakaru aka Encuesta Nacional de Salud, Sexualidad y Género (ENSSEX) 2022-2023 jach’a qillqäwipa. Salud Pública Subsecretaría tuqit Epidemiología Departamento-nakax lurapxi, LGBTIQA+ yatiqañanakampiw uñt’ayi.
Salud Pública Subsecretaria, Andrea Albagli, siwa «jichha 17 mayo urux homofobia, lesbofobia ukhamarak transfobia ch’axwañ uruwa, LGBTIQA+ fobia tuqit ch’axwañ uru. Aka urux taqi jakäwinaka ch’axwañ utjañapataki, ukhamarak jan walinakamp chhaqtayañapataki. Aka ch’axwañax yatiyäwi, yatichäwi, ukhamarak amuyasiñaw utjañapa. Ukatax, aka jichha qillqäwix LGBTIQA+ salud ukhamarak sexualidad uñstayäwi, aka urux aka yatiyäwix suma amuyt’äwipawa» sasaw uñt’ayi.
Aka Encuestax «Comportamiento Sexual en el Conosur» (COSECON), Chile tuqin 1998 marana lurt’asïna, ukax VIH-Sida pandemia uñstayäwi amuyt’äwipawa.
Mä uñstayäwix aka Encuesta tuqitxa, Chile markanx homosexual orientación sexual jaqinakax jila ukhamarak 3.4% 1998 marana, ukhamarak 80.8% 2022 marana, jichhax jila jaqinakax homosexual orientación sexual ukar amuyasipxi.
Ministra Antonia Orellana siwa «Warminaka Ukhamarak Chacha-Warmi Mayacht’awipana Ministerio-naka, jichha LGBTIQA+ fobia ch’axwañ urux, taqi yatiqäwix Civil Sociedad ukhamarak akademia tuqinakaru yatiyasi. Aka yatiqäwix 1998 mara jichha Consulta de Sexualidad del Conosur ukhamarak aka 2022-2023 yatiqäwix walja maranakampit jichhakamaw sarantata. Aka maranakax janiw inamaya wakt’aykiti, ukatax ch’axwañ jakäwinakax apaqatäni, yatiqäwinakasti»
Ministra yatiyawayiwa aka Encuesta tuqix «jan walt’äwi uñt’ayi ukatax taqi jan walinakax chhaqtayañ utji, ukatax jach’a markanx wakichäwinakamp uñstayäwi» sasaw yatiyawayi.
Aka Encuestax jila maranakampi, chacha-warmi, aka markanakax taqi Chile tuqin 20.392 jaqinakampiw sarantayasi.
Subsecretaria Albagli siwa aka Encuestax “janiw inamaya wakt’aykiti, ukatax aka markan jakäwi ukhamarak taqi jaqinakar aruskipasiñatak utji” sasaw yatiyawayi.
Aka Encuesta Nacional de Salud, Sexualidad y Género (ENSSEX) 2022-2023 yatiqäwix taqi markatakax epi.minsal.cl ukan utji.