Yatiqirinaka ukat markan irpirinakax jichhürunaka tantacht’äwinx qhananchapxäna JUNAEB ukax Programa de Alimentación Escolar (PAE) taypin mantirinaka thurt’anak luratapa. Aka tantachäwix, jichhürunxa, ukhamarakiwa jaqi amuyunakatakix markachirinakan qamaqañanakapampi (CONADI) tantachäwimpi ch’amanchañataki amtaw luräna.
Thurt’anakax amuyt’asiwayiwa, kawkhantix Calapurca, Chairo, Llaita ch’uqi manq’a, ukat Quinua t’ant’a lawampi luräwinakampiw uñstayapxäna. Uka thurt’anakax markanx altiplanik jach’a thuquri amuyunakap qhananchapxiwa, ukat jichhax juk’amp nayrar sartañatakix yaqhipir puriñanakarux askichapxañani. Uka amtawi, Arica ukat Parinacota markan juk’amp 24.600 yatiqirinakar yanapt’añatakix wakichasïni.
JUNAEB ukan jach’a irpirinxa, Romina Carvajal satax, aka luräwin jan walt’awisa yatichäwin manq’at chuymacht’añatak jach’a suma ch’amanchäwin ch’iqhintäwipatwa amtäna.
“Uka manq’at yatiyasiwix janiw mä uñjaña arust’apxañatak wakiskiti, jan ukasti kuna kimsañani uñstayañataki, kunjamatsa yatichirinakar manq’añasa jan ukax jupanakankañ utji. JUNAEB ukan 60 maran amtayäwipatakiw, munapxäyätanx uka uka mayacht’asiñanakax mä markan arkaña taqi kunxatw munasiski, CONADI ukan mayacht’asitapampiw uñstawiyata, ukampis markan nayrïri jach’a yatichäwinakat taqi kun uñstañäni. Akapachasti, aka minutax suma altiplanokipanx utjkäna ukax kusisitwa phuqhasi, ukatwa 2025 maran nayrïr amtaw utjxa aka nayrar sartañatak” sasa.
Ukampirus CONADI ukan jach’a irpiripa, Raphael Cantillana satax, akham sänwa: “Aka mayacht’asiñax CONADI ukat nayrax lurasiñatak ch’iqhiwinar jaqukipapxäni. Aka saräwiw jach’a amtar q’ipxañatak wakisi, ukhamarak amparampi jaqukipayapxarakiniwa. Jichhasti manq’at kunanakampix aka sum phuqhañan utji, ukax jisk’a wawachax PAE (Programa de Alimentación Escolar) ukarux suma k’uma manq’at yatiyasiwix ch’iqhiwimp ch’amanchasi”.
Qhipartansa, Gobierno ukan seremi-irpiripa, Nicolás González satax, aka wakichäwin nayrïr suma utjayañap yatiqäna jach’a markatak wakicht’atapat lup’iyäna.
“Aka manq’at uñjawi, mä k’umara uñt’awiwa markasan institucionanakapan jach’a suma uñstayasipxi kunawsatix jan ukax mä q’ipkatayañatak walir uñjasipxañapataki. Aka manq’anak yatiqirinakax aka jach’a sumankañapatx sartasipki ukax taqi markasan manq’añapatakiw utji. Aka luräwinakana aka manq’añax suma uñstawiwa utji, jan ukasti, markasan jach’a suma ch’iqhiwinakap utji”.
Ukax suma uñstayañawa, aka wakichäwin taqi amtäwinaka qhanapuniw, JUNAEB ukax mä arkapuniw maya phisqa minut qalltayasiñapataki, aka minutasti yatiqawir ch’iqhiwinakampi ch’amanchasir uñstawiwa utji.
JUNAEB ukat CONADI ukan mä aruskiptäwipax aka 20 noviembre phaxsipan Putre markan luräwipax mä jach’a sartawiwa utji, aka 30 minutat sipans jichhakiw aka yatiqirinakatak manq’a yatiyasipki ukax suma uñstayañap utji. Ukampirus suma ch’iqhiwinakan utji, ukax taqi markan nayrïr jaqukipawin utji ukhamarak markanakar ch’iqhiwiwa ch’iqhintayañatak uñstayatapat suma sartasiñ utjiwa.
