Influenza: Wawankirinakar uñjir jan wali usunakampi kunjamsa uñachayasa

Influenza usunaka qallta/juyphi urunakan utjirinaka, akjamaw virus sincicial respiratorio utjatapat jikjjatasipxañani. Uka usunak jan wali jakhu apani, llakita, wila uma jakhu apani, chhakhanakampi, amparampi, k’uxirampi, ukhamaraki mayja amparampiwa. Uka usunakampi jark’aqasiñataki, walja uma umañani, ukat jan walt’ayirinaka paracetamol ukjam janiw utjañapäkiti.

Utjiwa jakhu utjirinaka jupanakan wali jan walt’ayapxir usunaka, wawanak taykanaka, awichanakampi, taykanakampi, jan wali jakhu usuninakampi, ukhamaraki wali jan walt’ayapxi. Uka jan walt’ayirinak wali uñstapxañaniwa k’umar uñstayañampi, ukhampachas janiw suma jakhu uñstapxañani. Ukhamaraki jakhu mayja usunaka uñstapxañani, encefalitis, miocarditis ukhamaraki rabdomiolisis, ukhampachas jan wali ampar jakhu, mioglobina ukhamaraki wila umampi jan wali jakhu apani, ukhamaraki riñones usumpi.

Ukampirus, jakhu suma jark’aqasiñataki, janchiru jakhu suma jark’aqasiñataki vacuna katuñani, uka jakhu jark’aqasiñataki. Jach’a t’aqisiñanakan amuyt’asiñani, jan walt’ayirinakampi, ukhamaraki jan wali jakhu suma amuyt’asiñani.

¿Kunasa janiw amuyañani wawankirinakan? Wali jach’a q’uxuyiri, 48 horas chiqan jach’a q’uxuyiri, jan wali amparampi, q’uxunaka amparampi, jan wali uma jakhu apani, mayni amparampi jan wali ch’uxñataki, ukhamaraki q’uxupiki jan wali jakhu apani. Ukampachas, wali jach’a q’uxuyiri, jan wali jakhu suma amuyt’asiñani, ukhamaraki sum jark’aqasiñataki.

Wawanak taykanak janiw suma uñstapxañani, janiw suma jakañanaka, janiw suma mikhusipxañani, jan wali amparampi janiw suma jakañanaka.

Influenza jakhu sum jark’aqasiñataki oseltamivir apnaqasipxañani, uka jan wali jakhu suma amuyt’asiñani, jan wali jank’aki jark’aqasiñani.

Influenza jakhu sum jark’aqasiñataki, jichhak jan wali jakhu suma jark’aqasiñataki vacunasiñani. Jichhak amuyt’asiñani, Minsal kampañamp sum amuyt’asiñani, janiw jakañ jan walja uma umañani.

Christian Smith Gaete
Pediatra ukat académico Facultad de Medicina
Universidad Andrés Bello, Sede Viña del Mar
Jilïr Servicio de Pediatría Hospital Carlos Van Buren

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw