Nayraqatat wakicht’äwi ukhamaraki sapa kuti uñakipäwiw meteorológico evento ukan jilpach jan walt’äwinakap jark’añ yanapt’awayi, servicios básicos, yatichäw utanaka ukhamaraki cordillera tuqin utjki uka condiciones ukanakar uñakipasa.
Arica y Parinacota markan Delegación Presidencial Regional ukax regiónan kunaymana chiqanakapar qhipa horanakan jan walt’ayawayki uka sistema meteorológico ukan utjkäna uka efectos tuqit mä balance lurawayi. Ukanx evento utjkasin nayraqata ukhamaraki pachpa pachan lurata preventivo irnaqäwi ukhamaraki mayacht’at irnaqäwix jach’anchayatawa.
Aka fenómeno ukax arena tormenta, chhullunkha jallu, qenayra, ch’amamp thaya ukhamaraki atmósfera jan wali estabilidad ukaw utjayäna, juk’ampis precordillera ukhamaraki cordillera tuqinakan. Aka pachanx región ukanx jan mä ruta kharjata utjiti, ukat emergencia organismos ukanakax pacha tuqin condiciones ukan evolución ukx sapa kuti uñakipaskapxi.
Fenómeno ukamp chikt’at mä jach’a jan walt’äwix Ruta 5 ukanwa utjäna, ukanx pä tránsito accidente utjäna, jilpachax qhipäxat choque ukhamäna. Ukanakax laq’a ukhamaraki arena aire ukan sarnaqaskatap layku visibilidad juk’aptatapamp chikt’atawa. Aka accidentes ukanx pä jisk’a vehículos ukhamaraki mä camión ukaw chikanchasïna.
Preventivo medidas ukanakat maynïrix Complejo Fronterizo Chungará arumanakan jist’antatäñapänwa, 20:00 horat 08:00 horakam. Aka urunx sectoran escenario ukarjam uñakipaskapxi, ukhamat seguridad condiciones ukarjam wasitat irnaqañapataki.
Delegado presidencial regional, Cristián Sayes Maldonado jilatax nayraqata wakicht’äwix kunaymana situaciones utjkäna ukanakar mayacht’atäwi ukhamaraki suma respuesta churañ yanapt’awayatap jach’anchayäna.
“Presidente José Antonio Kast jilatan mandatap arxatasaw nayraqatat ukhamaraki mayacht’ata irnaqasktanxa, jaqinakar jark’aqañataki ukhamaraki aka kasta situaciones ukanakar pachaparjam kutt’ayañataki. Nayraqata lurata preventivo irnaqäwix, coordinación tantachäwinaka ukhamaraki kunaymana luräwinakar wakicht’äwimp chika, aka sistema meteorológico ukan jan walt’äwinakap askin jikxatañ yanapt’awayi. Jichhakamax taqi rutas ukanakax sarnaqañatakix utjaskiwa ukatxa mä ruta kharjatax jan utjiti. Sapa kuti uñakipaskaktanwa ukhamaraki kunaymana organismos ukanakamp mayacht’at irnaqaskaktanwa, ukhamat kuna situación utjaspas ukar nayraqatat wakicht’asiñataki”, sasaw delegado jilatax säna.
Electricidad suministro ukar uñakipäwi
Emergencia pachan utjkäna uka jach’a jan walt’äwinakatxa mä qawqha chiqanakana electricidad churañax kharjawayi, uka kharjtañanakax aruman qalltawayi ukat regiónan kunaymana focos utjkäna ukarjam mayjt’awayi.
Seremi de Energía Carlos Ferrada jilatan churkäna uka antecedentes ukarjamax, arumanx 200 ukat 750 clientes ukch’a jaqinakaw jan electricidad suministro utjir uñjasipxäna, jilpachax 110 kV Pozo Almonte–Arica línea ukan jan walt’äwipatwa, ukax juk’ampis comuna de Camarones ukaruw jan walt’ayäna.
Alwax, niya 4.337 clientes ukch’a jaqinakan región markpachan jan electricidad utjkäna uka peakaw utjäna, niya 10:00 horan.
Jichha pachan (17:00 hrs, miércoles 12/08), reporte ukax yatiyiwa 1.104 clientes ukhaw jan electricidad suministro utjirixa; ukanakatxa 1.092 Arica comuna ukanwa ukhamaraki 22 Chaca valle ukanwa utji. Empresas ukhamaraki organismos competentes ukanakax servicio wasitat utt’ayañatakix irnaqaskakipxi.
Meteorológico sistema ukax ch’amañcht’asiñapax juk’aptaniñapawa
Fenómeno ukan saräwip tuqit delegado jilatax qhanañchäna, SENAPRED regional director Javier Cravajal jilatan churkäna uka antecedentes ukarjamax aka condiciones ukax atmósfera jan wali estabilidad ukatwa jutäna, junt’u ukhamaraki thaya aire masas ukanakax jikisiñapatwa utji. Aka proceso ukax thaya ukhamaraki qenayra ukanakan jach’a mayjt’äwinak utjayaspa.
Churata antecedentes ukarjamax, Arica markan uka urunx 20 °C ukharuw temperatura máxima purïna, regiónar jan walt’aykäna uka meteorológicas condiciones ukanak taypina.
Pronósticos ukarjamax, aka meteorológicas condiciones ukanakax miércoles 12 urun jayp’u ukhamaraki arum tuqin juk’ampiw ch’amañcht’asiñapa, ukampis autoridadax escenario ukax sapa kutiw mayjt’aski sasaw amuyt’ayi.
“Jutir horanakanx aka fenómeno ukax juk’ampiw ch’amañcht’asiñapax juk’aptaniñapa. Jichhakamax mä aviso ukakiw utjaski: pampa tuqin, ukax precordillera tuqina, tormenta eléctrica ukaw utjaskani, ukat uka tuqin thaya utjayaspa”, sasaw Sayes jilatax qhanañchäna.
Aka laykux Alerta Temprana Preventiva ukax utjaskiwa, sistema meteorológico ukax wasitat región tuqir saraspa uka posibilidad utjaskasin.
Yatichäwix jilpachax irnaqaskakiwa
Yatichäwi tuqitxa, seremi de Educación Pia Urrutia jilatax yatiyäna, uka urunx regiónan 63 establecimientos ukanakaw irnaqaskäna ukhamaraki llätunka establecimientos ukanakaw jan clases utjkäna. Ukanakatxa maynïrix Arica markankiwa, paqallqux General Lagos ukankiwa ukhamaraki maynïrix Putre markankiwa.
Arica urbana tuqin reporte ukax 8.516 estudiantes clasesar sarapxatap uñacht’ayi, ukax 48,21% asistencia ukaruw puri. Región markpachanx consolidado reporte ukax 8.921 alumnos clasesar sarapxatap uñacht’ayi, ukax 48,57% ukaruw puri.
Sapa kuti uñakipäwi
Delegación Presidencial Regional ukatxa yatiyasiwa, meteorológicas condiciones ukanakar uñakipäwix SENAPRED ukhamaraki Agencia Meteorológica de Chile ukamp chika sarantaskani, ukhamaraki emergencia ukanakar prevención ukhamaraki respuesta regional sistema ukan chikanchasirinakampix mayacht’at irnaqaskani.
Delegado Sayes jilatax jach’anchayäna, meteorológica condición ukax sapa kutiw mayjt’aski, ukat sistema frontal ukax markan norte tuqinakan juk’amp utjaskasinx preventivo wakicht’äwinakax utt’ayata ukhamaraki irnaqaskaniwa.