Q’uchunakampi, juegos típiconakampi sarnaqäwinakaxa jark’asiñataki, sum amuyt’añawa: q’uchuña ukhamaraki juego luräwinaka ritmo moderampi luraña, mä juk’a pachataki samaraña, sapa uruxa 2 ukhamaraki 3 litro uma umaña, ukhamaraki suma ikipañaxa wali wakisi.
Fiesta Patrias tuqinx mä juk’a jach’a ch’ama churäwinakampiwa manq’añanak utjaspaspa, ukhamaraki q’uchuña jan samart’añampi jan ukasti jach’a jithitatäwi, kunatixa churäwinakax utjaspaspa: esguince, ch’iwxtäwi ukhamaraki manq’añanakax jithiyatäwi. Uka manq’añanakxata sintomasanakaxa: ch’uñu, phukhuna, ch’ankha ukhamaraki mä jach’a lamaraw.
Jach’a manq’añanak utjirinakaxa: q’uchuña ch’amanchaña, juegos típiconak luräwinakampi, jach’a jithitatäwinakampi. Juk’ampis, sapa uruxa mä jach’a pachataki chikachaña tendonampi manq’añanakampi ch’amachapxiwa. Clínica de Recuperación de Lesiones CRL ukankir Dr. Alan Szinavel, siwa: “Utjaspawa ligamento ukhamaraki manq’añanakan lesión jithitatäwinaka, esguince ukhamaraki jithitatäwi. Juk’ampis jach’a ch’amanchäwinakampixa, utjaspaspa tendinopatía ukhamaraki artrosis”. Ukhamarak muñeca, hombro, muslo, rodilla, ch’ankha ukhamaraki kunawras ukax utjaspaspa.
Ukhamasti, amuyt’awi luräwinakaxa, manq’añanak jark’asiñataki: q’uchuña ukhamaraki juegos típicos tuqin, sarnaqäwinakaxa moderaräni. “Janiw mä jach’a ch’ama churarux lurapxañäquiti, jan ukasti mä jisk’a jisk’a q’uchuña lurapxañapawa, qhitis jan irnaqapxäna ukhamaraki jach’a manq’añanaka jan utjki ukhaxa” sasa Szinavel siwa.
Clínica CRL ukatakix amuyt’awinakawa: samart’aña actividades ch’amanchañatakixa, juk’a juk’a pachataki samaraña. Ukhamaraki, wali wakisiwa 2–3 litro uma umaña, ukhamarak 7–8 ura sapa aruma ikipaña.
Ch’amañchäwinaka luräwi ukhamaraki entrenamiento luräwiwa, ukhamatix wali ch’amañchasiñani. “Ukhamatix jark’asiñäniwa manq’añanakampi, jan ukasti jach’a manq’añanakampi, kunatixa jach’a ch’amanchañaw utjaspaspa” sasa Szinavel siwa.
Jach’a jilïrinakaruxa, jupanakax wali kusisitäpxiwa q’uchuña ukhamaraki phuqhasiwinak luräwinakampi. Dr. Szinavel siwa: “Janiw walja jithitatäwinaka lurapxañäquiti, jan ukasti mä jach’a jithitatäwinak utjaspaspa, mä cadera jan ukasti mä jisk’a ch’amanakanxa”.
Ukhamasti, entrenamiento de fuerza ukhamaraki cardiovascular jilïrinakatakixa, jupanakan kapasitadapataki lurasiñapawa. “Ukhamatix jark’asiñäni uka manq’añanaka, jan ukasti jach’a ch’amanchañanak jithiyatäwi” sasa qhananchi.
Acerca de CRL
Clínica de Recuperación de Lesiones (CRL) 2018 maranwa qalltawayi, amtañataki jach’a yatiqäwinaka churäwi, mä wali qhana k’ariwimpi manq’añanak jark’asiñataki. Ukhamaraki, jupanakaw mä modelo médico-kinésico lurapxi, Felipe Fernández ukhamaraki Felipe González irpirinakampixa.