Ukax jan uñjañ qalltanipki uka usuxa, musculonaka taqina purt’asiña, ukanxa yatiñampi suma jakaña askichasa phuqhasi, qhunu jila markanakana, ukat kunasa warminaka wawa waki uka qhipatxa, ukat ch’iyara warmi ukat uka wali ch’iqakasa irpt’ata.
Taqi warminaka kimsa tunka sojjtani urunakana phuqhasa wawanaka, uka diastasis abdominal ukaxa, khapakipana ukxa tunka payani phaxsinaka qhipa jallu.
«Saräwixa nayra kimsa phaxsinakaxa wawanxa suma jup’ini, ukat janiw qhitanixa ukat uka qhipa wawanxa janiw utjawixa, ukat kunatixa suma janiw waynaka ukat p’iqinakas nayra jilat kamachitaynawa. Wawaxa irnaqitasa, ukat musculo ukaxa janiw chiqat nayra. Nayaxa aka ukaxa janiw qhitanixa musculo ukaxa irnaqañaxa suma.»
Sofíaxa janiw chiqaxa, kunatixa ukaxa ukham sasina; walja warmixa ukaxa ukham qhanañapxi, kunatixa wali suma irnaqañampisa, suma suma irnaqañasa ukat kunasa phuqhañani.
¿Kuna sañ muni diástasis abdominal?
Diástasis abdominal satakiw parlasiña, kunapachatix ch’amanaka rectos utjki uka janchipa ch’amananakax aka línea alba ukarux janiw ch’amaktasxiti, ukasti janiw taqi pachanaka taypina ch’amañchikaspati. Kunapachatix ukax pä centimetros jiwk’ata, ukax diástasis satakiw parlasiña.
«Ch’amananakax aka fascia ukampiw ch’amañchataki, jichhasti uka yatiña, jiwayirin janq’u ch’amanxampi walja yatiña. Aka fasciax ch’amañchiwa ch’amananakax rectos abdominales, gestación ukhampix mä urpiniw janiw ch’amanxataki jupanakan janchipata, ukampirus jichhax qullañatakixa, ukax taqpach postparto jaljattaya, ukjamarus janiw jaljatasiskiti 52% ukjamarus. Ukaxa taqpach warminakax embarazo ukhampi jutapkiwa, qawqha trimestruraqhina, semana 36 gestación ukampiw utjaskpachäna, ukaxa janiw waliw yatiña yatiñanakampi, incontinencia urinaria, ch’amapampi jan walinaka, jan ukax calidad de vida warminakampi ukjamawa. Walja warminakax qhipa exercicionaka uñakiptasipkiriwa ukaxa jan wali, ukaxa janiw bultito aka ukampi, jan ukax jan walinakampi, ukaxa janiw utjaskiti autoconfianza. Walja yatiñanakax jan waliwa, jan waliw jan sintomampitxi ukaxa qhipa postparto ukhampi utjañamawa, jan ukax ‘guatita flopi’ ukhamarjama», arst’asipkiwa Dr. José Tomás Gantz, cirujano plástico de Clínica Maat, cirugía de contorno corporal y reconstrucción en cirugía post-bariátrica ukhamarjama.
Marcela mä mellizos mamanïtwa, ukat embarazon jupanx 18 kilos sullkantäna. «Nawraqat parto qhiparu aka ch’amananakax nayax amtasirakiw, janiw qhanst’awaykti ukhamaw jupanakarus qullañ munäyätwa, ukampirus yaqha wawanakax utjaniwa sasäta, ukasti janiw ukax utjawayki ukampirus wakiskir wakt’ayasïna, ukjamarus mä hernia ombligo ukankarakitayäta, ukjamarus mä ch’ikhun ch’amaw jan walinakaru arkañaraki. Uksti herniax janiw ombligo mayarux mayarakiw, ukjamarus uka chiqanx ukax wakiskir janiw suma. Yatiyapuniw wakiskir jichha qhipa wakt’ayasïna, jichhax suma qullañaw utji sasina. Nawraq yatinkäyätwa abdominoplastia lurañax, ukampirus luräyäta, pä, kimsa phaxsinakax walikiw uñjarakïta. Adiós ukjamaw jan walinakax, nayax poleranaka pantalonan ukhamarak uñst’jjäta, jichhax uka medio kilo janchixa aka ñik’utat injertos lurar apst’awayta».
Noqanchisqa janiw embarazonakakiw utjkiti
Diástasis ukax ukjamarus janiw waliw ukxaru apnaqayarakiniwa qawqha sullkantasirakixa cirugía bariátrica ukarux ukatxa janiw yatiñanakampi chhijnuñatakis.
«Taqpach ukankirinakaru janiw wali qullañ utjkiti ukaxa ukhamaru jan walt’äwinak utjki ukaxa cirugía ukawa janiw wali yatiñanaka lurañatakikiti aka ch’amananakasa. Ukankapuniw ukaxa cirugía -laparoscópica luratakiwa- ch’amananakasa recto-abdominales ukjamata, ukjamata sumaru uñst’apxi, ukampirus ukax mayni chiqari ukaxa ukankituwa ukaxa aka janchipa ukampi utjarakiniwa ukampirus aka ch’amananakaxa distendiru. Jichhax nayax yatiyasa janchix ukjamawa, ukaxa waljaniru apnaqayarakiniwa ukjamata, sullkañaru, jan ukaxa ukhamarak mayakiw janiw wali ukhamarakiw. Aka sullkañax utjani ukaxa abdominoplastia ukaxa, aka cirugía ukaxa janiw wali, yatisma. Ukaxa diástasis ukaxa embarazon qhiparu utjaniwa, ukaxa sullkañax utjaniwa pä phaxsiru, ukata suma ch’amanxañaxa. Ukjamarus diástasis ukaxa sullkantu qhiparux cirugía bariátrica, abdominoplastia ukaxa qhiparu uñacht’ayaña ukjamawa, ukata janchix ukjamawa», arst’asipkiwa Dr. Gantz.
«Autostima nayataquix janiw kunampix ch’iqhiñkiti»
Suxta maranakax Gustavo jupax mayacht’äna jakäwipa, ukhamarak amuyunakampi q’alqañ munäna, 150 kilos sullkantasax walja q’umachäwimp, deportesampi, ukat psiquiatrikax qullañampi. Jupanx jan walinakax wakisirinakax jan wali ch’amak utji. Jan cirugía bariátrica lurasa, pusi maranakanx 70 kilos sullkantaraki.
«Munäta sullkañ arxarut lurt’ta, kimsarakiwa nayax closet kullakanakampi ukax nayata utjäna, nayax kusisita, ukampirus 5:30 am sartasa, trekking luraña, natación, TRX, bicicleta ukat gimnasio sarnaqaña, juk’amp ch’iqhiwa yatiña janiw janchix juk’a kutichani. Cirugía ukaxa tukuyäwina, ukhamarak nayax jupax nayax amuyt’jjäta. Ukhamarak suma nayax qhantasiñax waliki, ukhamarak jan walinakax qhiparaki, ukhamarak nayax kusisitawa. Jichhax mayni maranx operación luratpachax, nayax kusisitaw janchirux, ukax nayatakix kunalayku kusisita. Nayax sumjamarak amuyt’jjä, ukhamarak autostima janiw kunampix ch’iqhiñkiti. Ukhamarak mä kusisiwiwa amuyt’aña.»