FAMA: Chile markana Forjadores Ambientales uka tamanakar ch’amanchañataki mä machaqa proyecto qallanti

“Forjadores Ambientales en Acción” sataki proyecto, Universidad Católica del Norte ukana Científicos de la Basura programa ukamp lurata, Ministerio del Medio Ambiente ukana Fondo de Protección Ambiental (FPA) ukamp financiadota, mä jach’a amtäwinaka apanaqañataki wakichatawa: Ministerio programa Forjadores ukar askichañataki amuyunaka jakthapiña, mä ch’ama yatiña programa pusi patak phaxsincha durasimp lurayaña, ukhamaraki markanakana iniciativas ambientales locales uka concurso wakichaña.

Jach’a ch’ama amuyunaka, cambio climático ukhamarusa residuos waljañapataki, aka proyecto FAMA ukaxa chikanchasiwayi, janiw nayraqat utjkanti. Aka luräwi UCN Coquimbo ukana Científicos de la Basura programa ukamp lurata, Ministerio del Medio Ambiente ukana FPA ukamp yanapt’atawa. Aka proyecto uka amuyunakapax Forjadores Ambientales uka tamanakaruwa mayjt’ayi, jupanakaxa autoconvocados ukhamaraki autogestionados satakaw utji, wawanaka, waynanaka, chachawarmirinaka, jila maranaka, jupanakaxa markana problemas ambientales locales ukanakan mayacht’asa qhispiyasa irnaqapxi.

FAMA uka tuqita, mä diagnóstico participativo nacional ukaxa jichha semananakampi qallaniwa. Uka jakthapiñampi uñt’ayasiñawa kunanaksa lurapxi, kunanaksa motivaciónipaxa, kunanaksa munapxi, kunanaksa ch’ama munapxi jupanaka —1999 maratpachax— educación ambiental ukhamaraki sensibilización markana lurañatakisa sarantaski. Uka yatiyawinakatpachawa Ministerio del Medio Ambiente ukana programa Forjadores ukar askichäwinaka wakichasini.

Uka pachparaki, mä yatiña programa integral ukaruxa wakichasiñaniwa, fondos públicos ukamp financiadota, kimsa phaxsi tuqita, proyecto ukana chikanchirinakaruxa churata. Uka programaxa talleres, charlas, guías técnicas ukhamaraki cápsulas audiovisuales ukanakamp phuqhasini, equipo multidisciplinario ukana irpaña. Ukhamaraki, grupos Forjadores uka markanakaruwa mä concurso iniciativas ambientales locales wakichasini, ukana suma evaluados jikxatasipki uka proyectos ukaruxa recursos económicos churani.

Programa Científicos de la Basura irpiri, biólogo marino ukhamaraki ecología doctor, Nelson Vásquez Farreaut jilataxa akham sawayiwa: “FAMA ukaxa mä machaqa instrumento churañ munani, Forjadores Ambientales ukaxa escuelas, universidades, scouts ukhamaraki organizaciones comunitarias ukana, jila maranakan clubes ukana irnaqirinakax, jupanakax uka territorio ukanakataki aruskipt’asa, estrategia efectiva, larga vida utjirinaka ukhamaraki territorio ukanakaru qhawqsa sum achuyt’irinaka wakichañapataki”.

Ukhamarusa saraqi: “Problemas ambientales ukaxa waliraqinwa yatiqa wakisirinakaxa jani utjkiti, jan ukasti yatiña ukax phuqhañjamawa. Markachirinakampi yatiqaña, jupanakatakix ch’usa jan qhispiyapki metodonakampi, mä transformación instrumento ukhamawa, suma proambiental conducta mayjt’ayañataki, sapa jaqiru, markaru, comunidadaru yanapt’añataki. Wali kusisitawayapxtwa aka proyecto tuqita, kunatix Chile markana wali ch’ama ch’axwa utji, ukhamaraki Forjadores uka irnaqirinaka ch’amanipaxa, mayacht’asinakapaxa, liderazgo ambiental ch’amanchañanakapaxa wali jach’a apthapiwimpi uñacht’ayaski”.

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw