Aruskipäwinakax Universidad Arturo Prat ukan Estudiantes Federación ukan p’iqinchiripaw Diario El Nortino ukan uñt’ayat entrevista ukan churawayi. Ukanxa denuncia ukanak katuqañ thakhinaka ch’amanchañaw wakisi, manqha tuqin procesos ukanak jank’aki sarantañapa ukhamarak taqpach universidad comunidad ukatak suma jark’aqatar chiqanak utjañapawa sasaw arsuwayi.
Jach’a yatiqañ utanakan manqha tuqin jark’aqäwi thakhinaka ch’amanchaña, denuncias ukanakan trámite jank’aki luraña ukhamarak yatiqirinakataki, yatichirinakataki ukhamarak irnaqirinakatak suma jark’aqatar chiqanak utjayañax Universidad Arturo Prat (UNAP) ukan Estudiantes Federación ukan p’iqinchiripana, Máximo Javier Sierralta Soto, jupax Diario El Nortino ukan mä entrevista uñt’ayat ukan aruskipäwipan nayrïr wakiskir temanak taypinkänwa.
Aruskipäwinxa, estudiante irpiriw Federación ukan llakisiñap qhanstayäna. Yatiqirinakan mä partipanxa denuncias ukan procesos ukanakax wali jayapuni sarantapxi sasaw amuyapxi, ukhamarak vulneración jan walt’awinak uñjañatak utt’ayat institución ukan canales ukar confianzax juk’amp ch’amanchañaw wakisi sasaw säna.
Sierralta jupax qhanañchawayiwa, Federación ukax Reglamento 550 ukan utt’ayat Comisión de Denuncias ukan chikañchasirïtap. Aka instancia triestamental ukax Ley N.º 21.043 (Ley Karin) jan ukax Ley N.º 21.369, género ch’axwawinakat parlki, ukanakan jan apnaqkay denuncias ukanak uñji. Jupan arsutaparjamaxa, aka comisión ukax académico maltrato, arbitraria discriminación, yatiqirinak taypin ch’axwanaka ukhamarak yaqha situaciones ukanak uñji, ukanakax universidad convivencia ukar jan walt’ayi. Ukhamaraki, denuncias ukanak sum yatxatañapataki ukhamarak wakiskani ukhax disciplinario procedimientos ukar apayañapatak garantías churapxi.
Federación ukar purir jiskt’awinakat aruskipasaxa, jupax jilpachax académico maltrato ukhamarak docentes ukhamarak estudiantes taypin formación proceso ukan utjir ch’axwanakaw sapxaraki. Ukampirus qhanañchawayiwa, walja jaqinakax nayraqatax orientación ukhamarak asesoría thaqhapxi, janïr denuncia formal uñt’aykasina. Jupanakax diálogo ukhamarak mediación ukar nayrïr askichañ thakhinakjam uñjapxi. Jupan amuyuparjamaxa, denunciax yaqha thakhinak tukuyatäxä ukhakiw qhipa yanapt’äwir tuku.
Aka procesos ukanakan utjir ch’amäwinak uñakipasaxa, estudiante irpirix responsabilidades ukanakax mayacht’atäpxiwa sasaw säna. Yaqhip procedimientos ukanakax qhipt’apxi, kunatix denunciante pachpax ratificación etapa phuqhañ jan lurapxi jan ukax antecedentes mayitapar pachapar jan kutt’ayapxi. Ukampirus, institución ukanx mä responsabilidad utjarakiwa sasaw qhanstayäna, kunatix trámite ukanakan pachapax wali jayapuniwa ukhamarak nayra maranakat janïr askichat causas utjaskakiwa sasaw säna.
Ukhamaraki, Federación ukax Rectoría, Dirección de Asuntos Estudiantiles (DAE), Vicerrectoría Académica ukhamarak kunayman facultades ukanakampix sapüru aruskipäwip utjayi. Ukampirus, yaqhip amtanakax universidad manqhan yaqha organismos ukanakan amtapampiw lurasi, ukax denuncias uñt’ayirinakarux jupanakan casos ukanakan nayrar sartäwipat pachapar yatxatañatak ch’amäwi uñstayi sasaw säna.
Entrevista ukanxa, yaqhip yatiqirinakan impunidad utji sas amuyatäpxatapampiw llakisiñap qhanstayäna, kunapachatix institución ukan kutt’ayäwinakapax wali jayapuni puripxi ukhaxa. Aka tuqinxa, denuncias ukanak uñjañax juk’amp burocrático ukhamarak administrativo tukuwayiwa sasaw säna. Ukhamasti mediación, acompañamiento ukhamarak psicológico yanapt’äwi tuqin especialistas ukanak irptañaw wakisi, ukhamat ch’axwanak nayrata askichañataki ukhamarak vulneración situaciones ukanak pasirinakar taqpach yanapt’äwi churañataki.
Khitinakatix jichhakam denuncia lurañat jan ch’amanïpkäna jupanakar mensaje tuqit jiskt’ata ukhaxa, Sierralta jupax Federación ukax yatiqirinakar taqpach proceso ukan yanapt’askakiniwa sasaw säna. Denuncias ukanakax juk’amp jank’aki trámite lurañapataki ukhamarak víctimas ukanakarux wakiskani ukhax jark’aqäwi ukhamarak reparación medidas churañapatakiw ch’amanchañäni sasaw säna. Aka tuqinxa, sapa jach’a yatiqañ utax estudiantes, docentes ukhamarak funcionarios ukanakatak suma jark’aqatar chiqanak garantizhañapawa, ukhamat respeto ukhamarak confianza utjki uka pachan universidad jakañanakap nayrar sartayapxañapataki sasaw säna.
Estudiante irpirin amuyuparjam juk’amp llakiskañanak taypinxa universidad manqhan inseguridad amuyuw utji. Sierralta jupax aka jan walt’äwix campus jak’an utjir delitos ukanakarukix janiw phuqhaskiti sasaw säna, jan ukasti institución pachpan convivencia ukar jan walt’ayir situaciones ukanakarus purirakiwa. Jupan uñt’ayat temanak taypinxa utjiwa: manqha tuqin jan walt’awinaka, lunthatawi, microtráfico ukhamarak drogas ukanakan jan wali apnaqäwi tuqit amuyunakaxa, universidad chiqanakan violencia luräwinaka, género tuqit violencia casos, ukhamarak comunidad ukan mayninakan reputación ukhamarak dignidad ukar jan walt’ayañatak rayados jan ukax funas lurañanaka.
Ukhamaraki, yaqhip yatiqirinakax universidad jaytapxatapata llakisiñap qhanstayäna, jupanakax jupanakan uñt’ayat jan walt’awinakat pachapar kutt’ayäwi jan katuqapxatapat ukham lurañ amtapxäna sasaw säna. Ukhamasti jach’a yatiqäwix suma jark’aqatar ambientes, wali askir jark’aqäwi thakhinaka ukhamarak taqpach universidad comunidad ukatak pachapar kutt’ayäwinak garantizhañapawa sasaw ch’amancht’äna.
Tukuyaruxa, Estudiantes Federación ukan p’iqinchiripax universidad autoridades ukaruw jark’aqäwi thakhinaka ch’amanchañataki, denuncias ukanak askichañ jank’aptayañataki ukhamarak prevención, respeto ukhamarak confianza ukar utt’ayata institución cultura ch’amanchañataki jawsi. Jupan amuyuparjamaxa, juk’amp pachapar ukhamarak qhan procesos ukanakax Universidad Arturo Prat manqhan convivencia askichañatakikix janiw yanapt’kaniti, jan ukasti sapa jach’a yatiqañ utanakax comunidad ukan uñt’irinakapan jark’aqäwip ukhamarak suma jakañapatak katuqañapäki uka compromiso ukarus ch’amancharakiniwa.
Estudiante irpirin aka aruskipäwinakan arsutapax Universidad Arturo Prat ukat sipan juk’amp jach’a debate jist’ari. Aka ch’axwawix jach’a yatiqañ utanakarux taqpach apthapi. Denuncias ukanakan mecanismos ukanakan askïñapa, kutt’ayäwinakan jank’aki puriñapa, mediación, especialistas ukanakan acompañamiento ukhamarak suma jark’aqatar chiqanaka uñstayañax sapa kutiw universidades ukanakatak mä jach’a ch’amäwi, jupanakan comunidades ukanakan confianza ch’amanchañatak ukhamarak respeto, dignidad ukhamarak jaqinakan jark’aqäwipar utt’ayata convivencia ch’amanchañatak.