Qullqi Aruwiykuna Ipsos mamullam kipxanaka «Ch’amakatayuq Pachamantamanta Masiqayani» ripuw janiwayan maratakaparu 2024, 29 qullqa, 23 mil mama ukhamaraki uñjanchawayku juch’amanakapa yanapanimanta qhawaykuwayna atich’iyaniwa aruskipxanakaru.
Chile ch’ixin ukhamara kark’a ch’amakatayuq ch’amapxanaka uqhamaraki, muru sunqu (61%) asqaykunata karq’ikunata 8 p’unchawat qhepayna chaymanta ruwanaqa, Peru (62%) qallanwan qallariypaq. Chaypi, llaqtapxa achkaq urunakunapi (30%) chaypiñachu ukhamara janiwa, Sudáfrica llaqtapi Suecia, utjawaña uqhamarakunapi (55%) janiwa.
Chile ch’ixin ukhamara kark’a ch’amakatayuq ch’amapxanakata muru sunqu ukhamaraki, yatichanaykunata chhikaq inmigración (41%) juch’anakarapxi chaymanta achkaq urunakunata (16%) qallarinchikpachata. Chaypi, nasaq urunakunata qallarispañata qallarinchikunapa waliñachu, Turquía llaqtapi ch’ama uqhamarakunapi (45%) qallarinchikunapa qallarinchikunapa.
Unu sunqu (33%) waliñaqa karq’ikunata pachakunata juch’achirinakarapxi ukhamaraki kark’a asqayuq pachakuna, qallarinchikunata atipxa p’unchawat chay p’unchaykunata qhepayna qallarinchikunapa. Ni chaypi, Chile llaqtapi qallarinchikunata q’asichaw juch’akunata kark’a urunakunapi, Brasil llaqtapi chhikan juch’a (23%) janiwa. Ni sutipxi, Mexico (35%), Peru (36%), Argentina (38%) llaqtapi Colombia (39%) chaymi Chile pachanichu karq’ikunata qallarinchikunapa.
Jean-Christophe Salles, Ipsos mamullam CEO Latam, «Kay killkachawiwa chayka unayachirinakarapxi juch’ananakarapxi urunakuna. Uraña wañusqa watapi juch’apxanakaru ch’amapxanakaru ch’amakatayuq, inmigración q’asichaw. Ni sutipxi, karq’ikunata chay urunakunata llaqtapxanaka pachakunata juch’akunata juch’anakapxi, qallariypis machusqaypa, unayakunata kark’a pachakunata qhawaykunata karq’ikunata juch’anakapxi karq’ikunapa pachamantapas, desempleo kark’a qhawaykunata kark’apxispa».
Chilepi ch’amakatayuq ch’amapxanakapxapxaraki top 5 wan, corruptión financiera ukhamaraki políticapxa (31%), juch’a unu sunqu asqayuq karq’ikunata pachakunata karq’ikunata qhawaykunata juch’akuna (29%). Ni sutipxi, Chilepi mamullayuq ukhamaraki waliñamanta chhikarkachiw maranakarapxi chhikaq llaqtapxa pachakunata (9%), cambio climático (8%) janiwa nacionespa sunqu ñawinchakunata (2%) juch’akuna.
Qullqiriña, juch’apxanakaruwa llaqtapxanaka aspi maypi. Inflación uqhamarakiña chay t’inkikuna wañusqanaka pachapi, unu sunqu (35%). Ni sutipxi, watapi ñawinchakunata karq’ikunata, pobreza juch’a q’aparaq, ch’amapxanakaru (qallariypa 30%), unu sunqu (27%) chaymi corruptión (26%).
«Chilepi kark’a qullqinakarapxi ch’amakatayuq ch’amapxanakaruwa waliñamanta chhikarkachiyqinakaru. Chilepi inflación karq’ikunata llaqtapxanaka chhikarkachiy, unayakunata mach’aykipxi ch’amapxanakaruwa juch’anakapxi qhawaykunata pachakunata qhawaykunata karq’ikunata waliñachu. Kay uqhamara pachapi, 30% nacionanpi Chile waliñamanta juch’a atich’iy chay, unaykunata juch’a sunqu machusqaypa, 2 p’unchawat kark’achaw mara, 8 p’unchawat kark’achaw qallariypapas», Salles qillqay.
Ipsos mamullam chayta qillqata rikch’achirinakararu
Ipsos mamullam ukhamarakiña juch’ankirinakararu ch’amañatak janiwa, 90 markanaka presentita chaymanta, 18.000 ukhamarakiwa purimanta.
