Chikanchikaw qullqi tuqit uñakipäwi: Phisqa señalanaka presupuesto ukaxa mayjt’ayasiñapawa

Julio phaxsix mä suma pachawa ingresos, gastos, deudas ukat ahorro ukanaka wasitat uñakipañataki, Fiestas Patrias, vacaciones ukat maran tukuyaparu janïr purkasina. Life Academy ukaxa cuentas ukanaka suman utt’ayañataki ukat jutïr suxta phaxsinakan utjañapäki uka gastonaka nayraqat amuyañataki mä guía churaski.

Maran chikapar purisinxa, cuentas ukanaka payllar tukuyasinxa qhawqhasa utji uk jan yatisa sarnaqañaxa mä señalawa presupuesto ukaxa uñakipañ munaski. Julio phaxsix uka balance lurañatakix wali askiwa: nayrïr semestre ukan yatiyäwinakax utjxiwa ukat septiembre ukat diciembre phaxsinakan jilpach utjki uka gastonakataki chiqañchañatakix pachax utjaskiwa. Uka gastonakax sapa kutiw bolsillo ukarux wali ch’amampi jan walt’ayapxi.

Uka contexto ukax amuyt’äwi munarakiwa. Junio phaxsinxa Índice de Precios al Consumidor ukax phaxsinx janiw mayjt’känti, ukampis maranx 2,8% ukat 12 phaxsinakanx 4,3% ukaruw jilxattäna. Pachpa pachanxa, créditos de consumo ukanakan promedio tasa ukax 25,0% ukaruw purïna, ukat créditos rotativos ukax 33,1% ukaruw purïna. Sapa kuti utjki uka gastonaka phuqhañatakix deuda apnaqañaxa wali jila qullqiruw tukuñapa.

“Walja jaqinakax mä jan walt’äwi purinipana qullqi tuqit amuyt’apxi. Julio phaxsin lurañax desajustes uñjañataki, prioridades ukanaka sum utt’ayañataki ukat jutir gastonakar wakicht’asiñatakiw yanapt’i. Janiw gastonaka chhaqtayañat parlkiti, jan ukasti yatiyäwinakamp amuyt’asis decisiones lurañataki ukat crédito ukaxa ingreso ukana wiñay extensiónapar jan tukuñapataki”, siwa Liza Salinas, Branch Business Director Liberty Finance-Life Academy Official Marketing Partner.

Phisqa alerta señalanaka ukat kunjams chiqañchasispaxa

Julio phaxsinxa personales finanzas ukanaka ch’amanchañatakixa Life Academy ukatx phisqa prácticas recomendaciones churapxi.

  1. Gastos fijos ukax sapa kutiw ingresos ukanakat juk’amp apaqaski.

Arriendo jan ukax dividendo, servicios, seguros, planes, suscripciones ukat sapa kuti alañanaka sapa mayni uñakipañawa. Jilxattapxi, pä kuti uñt’ayasiwayxi jan ukax janiw apnaqatäxiti ukhaxa, renegociar, chhaqtayaña jan ukax yaqhar turkaña pachawa. Enero phaxsit junio phaxsinakamax promedio mensual ukaxa jichha ingreso líquido ukamp chikachasiñax wali askiwa.

  1. Janiw qhawqhasa deudas payllañatakix sarañapa ukax qhanäkiti.

Carga financiera jakthapiñatakixa, taqi mensual cuotas ukanaka mayacht’aña ukat ingreso líquido ukamp jaljañawa. CMF ukax sobreendeudadas ukham uñji uka jaqinakaruxa, jupanakan ingresos ukanakat 50% juk’ampix obligaciones payllañaru sarayi. Qhipa informe ukax uñacht’ayänwa 14,1% deudores ukax uka situación ukan utjäna, ukat junio 2025 phaxsin deuda mediana ukax $1.680.453 ukaruw purïna.

  1. Pagos automáticos ukax cobro lurata qhipatakwa amuyasi.

Cartolas, vencimiento fechas ukat tarjetas jan ukax cuentas ukanakar churat cargos ukanaka uñakipañax wali askiwa. Pagos ukanaka sum utt’ayañasa ukat jan wakiskir cobros ukanaka chhaqtayañasa atrasos ukanaka jark’aqañatakiw yanapt’i. SERNAC ukax cuotas ukanaka vencimiento janïr purkipan payllañaw wakisi siwa, ukat advertiwiwa pago mínimo ukax saldo pendiente ukarux intereses ukamp jilxattayaskakiwa.

  1. Ahorro ukax “kunatix qhiparki” ukarukiwa atini.

Nayrïr semestre ukan ahorro jan utjkipanxa, meta ukaxa wasitat utt’ayañawa. Jisk’a monto ukamp qalltañjamawa, ukampis fijo ukat automático ukhamäñapawa, mä objetivo ukamp chika: fondo de emergencia, vacaciones, estudios jan ukax vivienda. Ingreso katuqkasina mä chiqar jaljañax juk’amp askiwa, phaxsin tukuyaparu qhiparki uka suyt’añat sipansa.

  1. Janiw diciembre phaxsinakamax mä proyección utjkiti.

Fiestas Patrias, matrículas, celebraciones, viajes, regalos ukat mantenimientos ukanakax jichhatpach presupuesto ukar mantañapawa. Sapa gasto ukax qhawqhäspas uk amuyañawa, uka monto ukaxa qhipar irnaqaskir phaxsinakamp jaljañawa ukat sapa phaxsin uka qullqi mä chiqar imañawa. Ukhamatwa nayraqat yatisiñjam desembolsos ukanaka crédito ukamp phuqhañax juk’aptayasini.

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw