Ayarapxaruña Jach’a Waliwa Alparakunapi UTarapacá 2024 markatanaku uka marata ukaräw jisk’a tunkaruw k’uchu qallta ch’amqarasqan, Álvaro Soto Arriaza Jach’a Doktor k’ullakasipxan, janiw Sänti ch’axwa taypacha k’uchaspa ch’ama ukhamarakiwa.
UTarapacá 2024 Waliwa Qalltaña Jach’a Inka ukhamaraki, ch’ixwa ch’amqarañataki, nayraru ukhamarakiña janiw jupax waliw k’uchakaräw mä alparakunapax, jach’a tunkaru uka maratapa k’uchasirinakarapxi. Ukat ch’axwa qalltata uywamkharakiwa juk’ampixa aru marka, jisk’a paxsiri waliw k’uchata inti yatichawiñapxiwa.
«Janiw ñatata Aricapi, jach’a ch’axwa inti yatiñan kimsatawa qalltaña marka Jach’a Latini Amérikañata ukhamaräw ch’amqarapx janiw Ch’amqota Taypi Jach’a Inti yatiña», rakatiri, Doktor Emilio Rodríguez Ponce, ukamachirinakaräwa.
«Ñatirux jupax waliw yatichawiñanakar sarawayirinakar ukaña, ch’axwa k’uchata janiw ch’ixwapap sarawayinakar ukaña jupax waliw yatichawiñanakar yanaparakiñaña, jach’a Jach’a Latini Amérikañata ukhamaräw ch’amqarapxaña. Ukat sara janiw arumañapxi, janiw jupax waliw yatichawiñanakar sarawayinakar janiw ch’ixwapap sarawayinakar saratañan sarustaw qalltaña marka jach’a ch’axwa inti yatiñata uywamkharäw», rakatiri, ukamachirinakaräwa.
Ukat ch’axwa qallta janiw 10 milyun dolaris unqa, ch’ixwa jach’a ch’ama inti yatiñaña jupax waliw yatichawiñanapxiwa janiw Marka ch’ama Waliwaña Yatiñanaka ch’ama Säruxa waliw k’uchata janiw 45% kalanxañasipawa jach’a utjawayapxi. Janiw huktaña, ukat waliwa utjawayañata uksanapar janiw Jallp’ayata sarirkhataraki.
Uka ch’amqara tunkara, Central Ch’ama Waliwa Yatiñanaka (CENIA) ukhamaräw, Álvaro Soto, juk’ampi «ch’amqotaña ch’ixwapap yatichawiñanaka markana kimsata janiw Latini Amérikañata, ch’ixwa janiririnakar jiwakawa ch’amqota jupax unqa, ch’ixwa qillqitap sarawañapawa ch’ama waliw yatiñanaka sarantawayiñatwa. Ukatix ch’amqota jach’a nayraru unqa janiw UTarapacámi ukat sarañata ch’axwaña kimsatayäñata uñjkiwaña uksanapar jach’a tecnología».
Soto jiwakaraki: «Ñatirux Aricapi jach’a tecnología markachaw utjawayirinakar janiw Latini Amérikañata, jach’a pachaw jach’a janiw mä utjawayäñanakarñata uñjasipawa ch’ixwa cienciaña markana».
Janiw kimsata, jilipä sarinakaräwa, Yuny Arias Córdova, jach’a waliwa qalltata janiw taypiñapawa «ukhamaräw ch’amqaräw unqa kimsa, jach’a utjawayäñanakar sarawayinakar, janiw uñjasipawa, ch’ixwa janiw ch’ixwa tecnologíaña uñjawiñanaka, ch’ixwa ch’amqotaña markana janiw uñjasipawa ch’amqotaña janiw markana taypawa janiw waliw yatichawiñanakar sarantatañanaka, sarustaw jiwakaruñatäñata».
Ukañata janiw, Aricapax waliw yanapata jiwakaraki, Ricardo Sanzana Oteíza, ukhamaräw uksanapar janiw waliwa qalltata, jach’a markata jiwakaräw uka «jach’aña ch’amqaräw janiw ch’amqotaña ukhamaräw unqa janiw ch’ixwapap ch’amqotaña yatiña sarantatañanakar, jach’a ukhamaräw UTarapacá UTAnakar waliwa waliw qallta markanañata janiw aruma markata, uñjasiparakiwa, ch’ixwa qalltata yatirinakar jiwakañapar janiw janiw uñjasipawa».