Accidentes de trayecto automóviles ukampi Tarapacá regiónanxa sapa semanan kimsa kutiw uñst’i

Nacional nivelanxa, 2025 marana nayrïri llätunka phaxsinakanxa 6.200 ukat sipansa accidentes de trayecto vehículos ukampi qillqantatawa, ukax nayra marana pachpa periodo ukampi chikanchasa jach’aptäwi uñacht’ayi.

2025 marana enero ukata septiembre ukakama, Tarapacá regiónanxa 119 accidentes de trayecto automóviles ukampi uñstawayi, Achs Seguro Laboral yatiyawinakaparjamaxa. Aka cifra ukax Región Metropolitana ukar sipansa jisk’akiwa, ukaw juk’amp jach’a cantidad uñacht’ayi, 2.800 ukat sipansa aka kasta accidentes ukanakampi.

Uka periodo uñakipata taypina, 6.246 siniestros aka kasta uñt’atawa nacional nivelanxa. Ukanakat 4% warminkiwa ukat 46% chachankiwa. Lilian Padilla, Achs Seguro Laboral Prevención subgerente, jupax qhananchi: “Aka accidentes ukax utjxi uta ukat irnaqäwi taypin directo sarnaqäwinxa, jan ukasti ukat kutkatasa, ukat automóvilar sarnaqiri jaqinakaruw uñt’ayi, conductor ukhamaraki pasajera ukham”.

Horario tramo juk’amp ch’axwiri nacional nivelanxa ukax 7:00 ukata 11:59 ukakama, uka pachanxa 61% accidentes ukaw uñstawayi. Qhiparusti 18:00 ukata 23:59 ukakama 15% ukampi, ukat 12:00 ukata 17:59 ukakama 13% ukampi. Padilla jupax sasinwa: “Aka yatiyawinakax uñacht’ayi siniestros ukax juk’ampixa horarios mayor flujo vehicular ukanwa uñsti, kuna pachati jaqinakax irnaqäwir sarapxi jan ukasti kut’apxi. Conducción defensiva, viaje planificación ukat distracciones jithiqt’aña ukax medidas clavewa riesgos jisk’aptayañataki”.

Rango etario tuqinxa, 31 ukat 40 marani jaqinakaw juk’amp afectadas uñstawayi, 35% total accidentes ukampiwa. Qhiparusti 18 ukat 30 marani (24%) ukat 41 ukat 59 marani (21%).

Accidentes jan utjañapataki iwxt’awinaka

Padilla jupax sasinwa: “Achs ukana amuyt’apxtwa taqi accidentes ukax prevenibles ukhamawa. Ukatwa instituciones ukat autoridades ukampi chikanchasa seguridad vial ch’amanchañataki irnaqapxta, trabajadores ukar educación churañampi, campañas ukampi ukat cultura preventiva uñstayañampi, viales ukat laborales entornos ukanxa.

Uka tuqinxa, experta jupax aka recomendaciones uñt’ayi, accidentes de trayecto vehículos ukampi jan utjañapataki:

Viaje qalltañatakixa:

Sarnaqäwi ruta ukar amtaña ukat thakhi características uñt’aña (carretera kasta, camino rural, ripio, polvo, jallu, wayra).
Vehículo estado uñakipaña (neumáticos, suspensión, frenos, luces, cinturones de seguridad, lubricantes, combustible suficiente, kit de seguridad, neumático repuesto).
Taqi pasajeros ukanakax cinturón de seguridad apnaqapxañapataki uñakipaña.
9 marat sipansa jisk’a wawanakax sistema de retención infantil ukarjam apnaqapxañapawa, jupanakana peso ukat talla ukarjam.
Automóvil ukat conductor documentos uñakipaña.
Auto ukar ordenado cargaña, capacidad de carga respetasa (jaqinaka/equipaje), uñjañaru ukat manqhana seguridad ukar jan chhaqht’ayasina.
Uso personal elementos apaña, aseo útiles ukat protección/sanitización elementos (bloqueador solar, mascarillas, alcohol gel, toallas de papel, desinfectantes paño jan ukasti aerosol), ukhamaraki wakiskiri medicamentos especiales.

Viaje pachanxa:

Aruma nayrïri suma samart’aña, jani alcohol umaña.
Viaje lurañatakixa horarios recomendados uñakipaña, aplicaciones ukham Waze jan ukasti Google Maps ukampi.
Velocidad establecida ukarjam saraña, entorno condiciones uñakipasa, taqi señales respetasa.
Conducir pachan celular jani apnaqaña.

Yatiyawi: Aka cifras uñacht’ayata ukax aka mutualidad cartera yatiyawinakaparjamawa. Aka información ukax janiwa sistema agregado tuqina taqpach uñacht’aykiti. Dato agregado ukax Superintendencia de Seguridad Social sitio web ukana utji (www.suseso.cl).

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw