Aroma Jawira Q’uchu (Quebrada de Aroma) ayllunakan chikanchasiñapampi, aka jach’a amtañax mä procesión, luqtäwinaka ukhamarak nayra achachilanakan chimpunakapampiw phuqhasïna. Ukanakaw La Tirana jach’a fiestan juk’amp wakiskir ukhamarak yäqata ceremonianakat mayarux jakaña churapxäna.
Aka uruxa, wali suma panqaranakampi lurata mä jach’a arco floral ukaw wakicht’ata, ukax Cruz del Calvario chiqat Santuario de La Tirana ukjakam procesiónaruw irpxaräna. Ukansti lurasiwayarakïnwa Misa por el Mundo Andino, La Tirana fiestan juk’amp uñt’at ukhamarak yäqata celebracionanakat maynïri.
Panqaranakan suma saminakapaxa, kurusan jach’a yäqasiñapaxa, luqtäwinakasa ukhamarak uraqin achunakapasa, mä suma ceremonia uñstayapxäna, kawkhantix iyawsäwixa ukhamarak nayra saräwinakax mayacht’asipxäna Virgen del Carmen taykar jach’añchañataki.
Aroma Jawira Q’uchu ayllunakan mayacht’asiñapa
Aka celebración ukarux Aroma Jawira Q’uchu ayllunakaw tantachasipxäna.
Aka maraxa akanakaw eucaristía wakicht’añ ukhamarak irpañ lurañ katuqapxäna:
- Aroma
- Sipiza
- Jaiña
- Illalla
- Chiapa
- Sotoca
Jupanakax peregrinonakarux Andes markanakan ajayu saräwip uñacht’ayir chimpunakampiw katuqapxäna.
Procesión ukhamarak uraqin luqtäwinakapa
Procesión ukax Cruz del Calvario chiqat qalltäna.
Uka chiqatpachaw tantachasirinakax panqar arco apt’at sarapxäna, ukhamarak nayra yuspärañ luräwinak phuqhapxäna.
Luqtäwinak taypin utjäna:
- Uraqin achunak luqtaña.
- Yuspärañ chimpunaka.
- Jakañataki yuspäraña.
- Yapu apthapiñataki yuspäraña.
- Virgen del Carmen taykan jark’aqäwipat yuspäraña.
Aka luqtäwinakax uñacht’ayapxäna Andes markanakan uraqipampi ukhamarak nayra awki taykanakapampi jan tukuskir mayacht’asiñapa.
Monseñor Isauro Covili Linfati jupan homilíapa
Santa Misa ukax Monseñor Isauro Covili Linfati, Diócesis de Iquique ukan obispon irpataw phuqhasïna.
Homilía ukanxa, jupax ayllunakarux akham iwxt’äna:
Jupanakan cultura ukhamarak ajayu uñt’äwip sum imapxañapataki, ukhamat jutir wawanakarus uka saräwix jakaskakpan.
Jaiña ayllun amuyt’äwipa
Doris Vilca Sánchez, Junta de Vecinos de Jaiña ukan qullqi apnaqiri (tesorera), jupax wali kusisitaw mayacht’at irnaqäwit parläna.
“Aka misanxa nayrïr kutiw chikanchastxa. Junta de Vecinos ukhamarak Comunidad Indígena mayacht’asaw aka suma tantachäwi wakicht’apxta. Virgen del Carmen taykatak lurañax wali kusiskañawa. Walja iyawsäwimpi ukhamarak munasiñampiw taqi kuns lurapxta.”
Chiapa ayllun amuyt’äwipa
Hermelinda Cayo, Chiapa markata jutiri, jupax akham säna:
“Virgen uñjiri jutañax wali jach’a yäqatawa. Aka ceremonia taypin chikanchasiñax Andes markanakatak wali wakiskiriwa, kunatix uraqisaru ukhamarak nayra achachila awichasanakaru amtañ yanapt’istu.”
Sipiza ayllun amuyt’äwipa
Ukhamaraki, Celia Giménez, Sipiza aylluta, jupax ayllunak taypin mayacht’asiñ ch’amanchañ wali askïtap qhanañchäna.
“Sapa maraw jutta, kunatix Andes markankañax nayatak jach’a jach’añchäwiwa. Munta aka misa taypi ayllunakas juk’amp mayacht’asipxañapataki ukhamarak jilatanaka kullakanaka taypin suma munasiñax jilxatañapataki.”
Alto de Tarapacá ayllunakaw jutir maratak wakicht’asipxi
Ceremonia tukuyarux Alto de Tarapacá ayllunakaw uñt’ayasipxäna, jupanakaw jutir maran Misa por el Mundo Andino wakicht’añ irnaqäw katuqapxani.
Ukhamatwa mä nayra saräwix sapa wawanakat sapa wawanakar katuyasiskaki, Andes markanakan:
- Iyawsäwipa.
- Nayra amtanakapa.
- Cultura ukhamarak patrimonio.
ukanak jan chhaqtayañataki, jakaskakiñapataki ukhamarak jutir pachanakar katuyasiñapataki.