Chile markan barrios ukan iglesias evangélicas jist’arañax propiedad ukar jan walt’ayañataki juchañchat wayna tawaqunakana wasitat carcelar kutt’añ probabilidad ukar 18,2% ukharuw juk’aptayawayi. Ukampisa, aka resultado ukan qhipäxan utjki uka nayrïr factorax janiw religión mayjt’ayañäkiti, jan ukasti apoyo social programas ukanakawa, juk’ampis adicciones ukanakat rehabilitación ukar ch’amanchiri programas ukanaka.
Ukham sasaw Andrés Barrios-Fernández, Universidad de los Andes ukan Facultad de Ciencias Económicas y Empresariales ukan académico, ukhamaraki Jorge García-Hombrados, Universidad Autónoma de Madrid ukan yatxatiripampi, lurata yatxatäwix uñacht’ayi. Jupanakax 2006 ukat 2015 maranakan penitenciarios registros ukanaka ukhamaraki Chile markan 1.659 iglesias evangélicas jist’aratap uñakipapxäna.
Yatxatäwix 30 marat sipan juk’a maraninakax machaq iglesia ukat 100 metros ukjat juk’amp jak’a utjañataki kutt’apxäna ukhaxa, nayrïr maran wasitat carcelar kutt’añ probabilidad ukax 11,1 puntos porcentuales ukharuw juk’aptawayi sasaw jikxatasiwayi. Uka resultadox 250 ukat 350 metros ukja jayankir jaqinakamp chikachatawa. Aka efecto ukax libertad katuqañ qhipat nayrïr kimsa phaxsinakan uñstxäna.
Aka yatxatäwin apsuta amuyunakax aka 31 de octubre urun, Día Nacional de las Iglesias Evangélicas y Protestantes urunxa, juk’amp wakiskiriwa. Aka yatxatäwix aka organizaciones ukanakax reinserción social tuqin kunjamatsa yanapt’apxaspa uka tuqit antecedentes churaraki.
Adicciones ukanakat rehabilitación: wakiskir factores taypina
Yatxatäwin mä wali muspharkañ resultado ukax religión mayjt’ayañax janiw wasitat carcelar kutt’añ juk’aptawip qhanañchkaspa ukawa. Chiqansa, carcelar janïr mantkasax evangélicos ukham uñt’asipkäna uka jaqinakanxa uka efectox juk’amp jach’änwa.
Aka resultado ukan kunayman causas ukanak juk’amp amuyt’añatakix yatxatirinakax Santiago markan 66 pastores evangélicos ukanakaruw jiskt’apxäna. Jupanakat 88% ukax iglesianakapax material yanapt’äwi churapxi sasaw qhanañchapxäna; 85% ukax familia yanapt’äwi churapxäna; ukhamaraki 62% ukax alcohol ukhamaraki drogas ukanakat rehabilitación programas ukanak lurapxäna. Ukhamaraki 47% ukax irnaqäwi yanapt’äwi iniciativas ukanak lurapxäna, ukat niya 40% ukax juchanak luräwinakan chikancht’ata jaqinakatak programas ukanakaniwa.
Uñakipäwix adicciones ukanakat rehabilitación programas juk’amp ch’aman utjki uka iglesias ukanakanxa wasitat carcelar kutt’añ juk’aptawipax juk’amp jach’änwa sasaw uñacht’ayäna. Ukax apoyo social ukax aka resultados ukanakan qhipäxan utjki uka nayrïr mecanismos ukanakat maynïrïspawa uka hipótesis ukaruw ch’amanchaski.
Servicios juk’amp juk’a utjki uka barrios ukanakan juk’amp impacto
Yatxatäwix servicios públicos ukanakar juk’amp juk’a mantañjamäki uka sectores ukanakanxa juk’amp qhan impacto utjatap uñt’ayaraki. Juk’ampis municipal oficinas, yatichäw utanaka ukhamaraki centros de salud ukanakat jayankir chiqanakanwa ukax uñstawayi.
Ukhamaraki, machaq iglesias evangélicas ukanakat jak’a jakasirinakan nayrïr kuti carcelar mantäwinakapax juk’aptawayiwa sasaw yatxatirinakax jikxatapxäna. Ukax juk’ampis propiedad ukar jan walt’ayañ juchanaka ukhamaraki violencia ukani juchanakamp chikt’atawa.
¿Jan religión ukani organizaciones ukanakampix kunas pasaraki?
Aka resultados ukanakax iglesianakamp sapak chikt’atäpachati janicha uk yatiñatakix yatxatirinakax jan religión ukani organizaciones comunitarias ukanakan jist’arañap uñakipapxarakïna.
Irnaqäwi ukhamaraki qullqi katuqañ oportunidades ukanak juk’amp askichañatak irnaqapki uka organizaciones ukanakanxa, nayrïr maran wasitat carcelar kutt’añ probabilidad ukax niya 11 puntos porcentuales ukharuw juk’aptawayi.
Adicciones ukanakat rehabilitación ukatak irnaqir organizaciones ukanakansa niya tunka puntos porcentuales ukch’a juk’aptawiw estimata, ukampis aka resultadox estadísticamente significativo ukham janiw uñt’ayaskänti.
Andrés Barrios-Fernández, Universidad de los Andes ukan Human Development Lab ukan directorapa, ukhamaraki yatxatäwin coautorapax amuyt’apxiwa: barrios ukan utjki uka apoyo redes ukanakax libertad katuqasin kutt’anir jaqinakan reinserción social ukarux wali wakiskir yanapt’äw churaspa.
Aka yatxatäwix “Recidivism and Neighborhood Institutions: Evidence from the Rise of the Evangelical Church in Chile” sutiniwa. Ukanx material yanapt’äwi, adicciones ukanakat rehabilitación ukhamaraki irnaqäwi oportunidades ukanakar mantañ facilitatäñax wasitat carcelar kutt’añ juk’aptayañatak yanapt’aspa sasaw amuyt’ayi. Ukax aka servicios churasir organizaciones ukanakan religión tuqit carácter ukat jan walt’ayatawa.