Kunapachas amparanaka ukat kayunakax thayäñapax normaläxi, ukat kunapachas k’umaräwi tuqit mä amuyt’ayañjamäspa

Amparanaka ukat kayunakax sapa kuti thayäñax jilpachaxa janchin mä normal respuesta ukhamawa; ukampirus sapa kuti thayäñax Raynaud fenómeno jan ukax hipotiroidismo ukhamanakar chikachasispa.

Amparanaka ukat kayunakax thayäñax wali uñt’atawa, juk’ampis thayapacha phaxsinakanxa. Yaqhip jaqinakatakix, uka sensación ukax junt’u pachansa uñstaspa, ukat walja minutonakaw utjaspa, ukatsti amparanaka ukat kayunakax wasitat mä suma junt’u temperatura jikxatañkamaw suyt’ayañapa.

Walja kutixa, aka fenómeno ukax janchin mä normal fisiológico respuesta ukhamawa. Ukampirus sapa kuti jan ukax kutin kutin uñstani ukhax mä señaläspawa, ukax atención médica munaspa. Ukhamaw qhanañchi Universidad de Santiago uksan Facultad de Ciencias Médicas yatxatir yatichiri, doctor Tito Pizarro. Jupan qhanañchäwiparjamaxa, aka sensación ukax jilpachaxa vasoconstricción ukampiw chikt’ata; ukaxa mä mecanismo ukawa, kawkhantix vasos sanguíneos ukanakax juk’amp jisk’aptapxi ukat amparanakar ukat kayunakarxa mä juk’a pachatak wilax juk’amp juk’akiw puri.

“Walja jaqinakaw aka jan walt’äwimpix jikxatasipxi, amparanakasa kayunakasa thayaptxi, junt’u pachäkchisa ukat junt’uchasiñataki ch’amanchasipxi. Yaqhip pachax walja pachaw suyt’añasa amparanaka ukat kayunakax junt’üñapataki”, sasaw yatxatirix Diario Usach ukar qhanañchäna.

Pizarro yatxatirix qhanañchiwa, aka fenómeno ukax jan kuna usun jaqinakan utjaspawa ukat janchin mä fisiológico respuesta ukawa. “Circulación lurapki uka vasos sanguíneos ukax vasoconstricción lurapxi, uka jisk’a vasos ukanakax jist’antasi, ukat jaqix amparanakan luk’ananakapan ukat juk’ampis kayunakan mä thay sensación uñt’i, junt’u ambiente temperatura utjaskchisa”, sasaw säna.

Jilpachaxa, aka episodionakax mä juk’a pachakiwa utji ukat jan kuna yanapt’äwimp pachpakiw chhaqtapxi. Ukampirus yaqhip jaqinakatakix sapa kuti uñstani ukhax wali jan walt’ayirïspawa, ukat yaqhip pachax usuchirïspawa.

¿Kunapachas thayäñax mä alerta señaläspa?

Yatxatirix qhanañchiwa, jach’a señalax consulta médica lurañatakix uka sensación ukax mä kuti jan ukhamak utj-janiñapataki, jan ukasti sapa kuti ukat persistente ukham uñstaniñawa.

“Aka fenómeno ukax walja kuti pasani ukat jaqix amuyaspa uka vasoconstricción fenómenos ukax sapüru utjaskatapxa, mä médico ukaruw sarañasa, yaqha jan normal causas ukanak apsuñataki”, sasaw jupax iwxt’i.

Mä condición ukax amuyt’añaw Raynaud fenómeno sata, mä trastorno ukawa, kawkhantix vasos sanguíneos ukanakan respuesta ukax juk’amp ch’amäki, ukat thayampisa jan ukax estrés situaciones ukampisa qalltaspa.

Aka casos ukanakanxa, thayäñ sensación ukamp chikaxa hormigueo, jan walt’äwi ukat luk’ananakan colorap mayjt’äwi uñstaspa, ukat luk’ananakax azulado color ukar purispa.

“Raynaud fenómeno ukax mä vasoconstricción ukhamarakiwa, juk’ampis amparanakanxa, ukampirus yaqhip pachax kayunakan luk’ananakapan uñstaspawa, ukat thayampisa, estrés ukampisa uñstaspawa”, sasaw Pizarro yatxatirix qhanañchi.

Yatxatirix wali ch’amanchi: Raynaud fenómeno ukax jan mä qhana causa uñt’ata utjkipansa uñstaspawa; ukampirus mä k’umarañ tuqit profesionalaw paciente ukar uñakipañapa, yaqha chikt’ata usunaka, juk’ampis yaqhip autoimmune patologías ukanaka apsuñataki.

Uka pachanxa, estrés ukat thayar mantañäni uka factores desencadenantes ukanaka uñt’aña ukat controlañamp chikaxa, tratamiento ukax uka fenómeno uñstayañatak utjki uka causarjamaw mayjt’ani.

Yaqha condición ukax thayar juk’amp jan aguantirjamäñamp uñstaspax hipotiroidismo satawa. Aka trastornonxa, glándula tiroides ukax janiw hormonanakax wakiskir cantidadan lurkiti.

“Yaqha cuadro ukax siempre amuyt’añaw, kunapachatix jaqinakax thayäpxi ukhaxa, hipotiroidismo satawa. Hormona tiroidea función ukax juk’aptani ukhaxa jaqinakax thayar jan aguantirjamäpxi”, sasaw doctor Pizarro qhanañchi.

Ukatwa, mä jaqix sapa kuti thayäña jan ukax thayar jan aguantirjamäña uñjasi, ukax janis ambiente condiciones ukanakamp qhanañchaskchi ukhaxa, médico uñakipäwix tiroides función ukan mä mayjt’äwi utjiti jan ukax yaqha imantata causa utjiti uk yatiñataki yanapt’aspa.

Yaqhip casos ukanakan apsuñaw wakiski uka condiciones utjkchisa, Usach yatxatirix amtayiwa: amparanaka jan ukax kayunaka thayäñax janiw necesariamente mä usuniñ sañ munkiti.

“Sapa kuti amtañawa uka thay sensación ukax, amparanakax thayäñasa, kayunakax thayäñasa, jilpachaxa wali normaläxiwa. Walja jaqinakaw ukhamäpxi, ukat janiw axsarañäkiti”, sasaw wali ch’amanchasa qhanañchäna.

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw