Ruta 16 marqanakaxa uñt’ayasiñanak apnaqasiwa Iquique ukat Alto Hospicio qhuyapt’asiñata. Ukat mayninakampi qalltaña, uñt’ayasiñanakatxa, janiwa uñt’ayasirinakax khitis ch’amanchasisinaka, jan ukax uñt’ayasipxañanakampi. Marka yatiqirinakampi, karretera jach’a uñt’ayasiña, accidente, q’amiri jak’añani ukat mayninakampi ch’amanchasisinaka.
Uka jamuqanqa, qhamaña uñt’ayasax janiw chiqawa, ukat kunjamsa uñt’ayasiñanakampi, janiw khitinaka marqha pachpa, ukat kunjamsa ch’ama amuyañapaq wakichasiñasa. Ukat ukhamarakis, nayax amuyt’äwiwa, uka nayrïr uñt’ayasiñanakatxa walja apnaqasiwisti, chuyma suyu amtasaxa, ukhamarak wakichasiñanakasapa. Ukat uñt’ayasipxañanaka ch’amanchasispa.
Ukat janiw amuykipancha: janiw pachpa k’uchu ch’amanchasisinaka. Ruta 16 marqha jach’a qamiri, kuna jichha marqha pachpaxwïski, uka sumankiri sarnaqaña, qamiri jach’a familia jach’a uñt’ayasisiñata. Janiw khitis ch’amanchasiñanakanaka ch’amanchasisinaka, qamañapampi ch’aqaña. Ukat ukhamarakis, delegado presidencial janiw usuchkañaxkhani, uñt’ayasiñanakataki, Carabineros, Ministerio de Obras Públicas, autoridad vial ukhamarak markasampi. Sarnaqañani, uñt’ayasir ch’ama apnaqañani, jach’a amuypi ch’amaña.
Jichhax, janiwa pachpa qhamañaxa, amuyt’aña ch’amanchasispa, jach’a amuymani, alternativa marqha p’uchhuwir sarnaqañanaka, ukhamarak ch’ama pachpa uñt’ayañani. Yatiyapxañäni, janiw khitis marqha qhamañanaka apnaqasiñaxa, ukhamarak ch’ama apnaqañani. Ukhamarak janiw uñt’ayasir ch’amanchasisinaka ch’amanchasispa.
Gobierno pachpaxa, yatiyapxañäni, qhamaña uñt’ayasir ch’amanchasispa, janiw pachpa, jichha suma uñt’ayasiri. Ukat ch’amanchasisinaka janiw uñt’ayasir ch’ama apnaqasiñasa, ukhamarak qhama apnaqañapa, qamañani, ukhamarak janiw usuchkañaxkhani. Uka marqha 16 marqha qhamañañani, uñt’ayasir ch’amanchasisinaka, ukhamarak uñt’ayasipxañapa.
Ivonne Donoso Olivares
Tarapacá markan qhamañan delegado presidencial