Mayni yatiqawi waranq waranqa mara qhipa nayra phuyu t’aqanakxaru qhathutatawa uñacht’ayxi jisk’a Magallanes phuyu manqha uñstayata.
Jisk’a Magallanes phuyu manqhan (SMC) yatxatawipax juk’amp jan walt’añäniwa. “The VISCACHA survey XIV Chemical evolution history of the SMC: The Southern Bridge Clusters” sutini yatiqawixa, Saroon Sasi ukhamarak Bruno Dias jilatanakana irnaqawipawa. Jupanakax uñjapxiwa Southern Bridge (SB) ukan phuyu t’aqanakax West Halo (WH) ukanakatx phuqhatakiw uñt’ayapxi ukhama chimikan uñt’äwi.
Uñstawi ukax Dante Minniti jilatanakampi irnaqawirakiwa. Aka jikxatatawix jisk’a Magallanes phuyu manqha mayni ch’uxña phuyunaka qhathu ukat qhipa nayra pacha uñstayatawa, yaqhipa ch’uxña chimikan mayjt’äwimpi.
“Phuyu t’aqanakax wali askinwa galaktika mayjt’äwin uñt’ayapxañataki, ukatx jupanakan uñstayäwinakapat chimikan ukhamarak físika uñt’awinakax qhipa nayraruw qhathutata,” sasinwa Saroon Sasi jiskht’asi.
“Uka chiqanakan phuyu t’aqanakax pacha phuqhantäwinakawa. Uñstayäwi ukat chimikan mayjt’äwi uñacht’ayapxañapataki wali askinwa,” Sasi satänwa.
Taqi Southern Bridge ukan phuyu t’aqanakax juk’ampinakatakix mayjt’ayaña metodonikiw uñjapxi. Ukhamatx juk’amp wali yatiqawiw jikxatata: tayka chiqanakanx chimikan mayjt’äwi mä kikpakiw jikxatasi. Uka mayjt’äwi 6.000 waranq waranqa maranx nayra qhiparuw qalltawayi.
“Ukax janiw juk’amp jisk’a t’aqa utjkänti, jan ukasti mä wali jach’a phuyu qhathuwa,” Bruno Dias satänwa.
“Uñstayäwinaka, chimikan mayjt’äwinaka ukhamarak ch’uxña uñt’awinakawa qhipa nayraru uñacht’ayapxi,” CATA irnaqiri jilatanakax satapxi.
Jisk’a Magallanes phuyu manqhanx mä jisk’a ch’uxña phuyu qhathuwa, juk’ampinakatakix q’ipiyata ukhamarak mayjt’ayata.
“Jikxatatanakax uñacht’ayapxiwa SMC janiw jisk’a phuyu qhathuquiti, jan ukasti wali ch’uxña mayjt’äwimpiw uñstayata,” Sasi satänwa.
Jikxatawix uñacht’ayiwa yaqha jisk’a phuyunakax wali jach’a mayjt’äwinakamp uñstayapxi ukat chimikan mayjt’ayapxi.
Jichhax irnaqawix Northern Bridge ukhamarak Counter Bridge chiqanakanx yatiqawimpiwa qalltani. Ukhamat yaqhipa chiqanakanx mayjt’äwi ukat qhipa nayra uñt’äwinak qhanstayañataki.
“Mayni phuyu t’aqanak uñt’ayapxañäniwa chimikan jach’a chiqanakampi, ukhamatx wali khuskhachat mayjt’äwinak jikxatasipxañäni,” Sasi satänwa.
Aka yatiqawix VISCACHA Survey ukankiwa, Bruno Dias jilatanakampi irnaqasita, uka yatiqawix galaktika mayjt’äwin yatiqañataki.
“Taqi phuyu t’aqanak jikxatasipxañäniwa, ukhamatx nayra galaktikanakan uñstayäwip uñacht’ayasipxañäni. Chile markat uñt’ayasiñax wali kusisita,” Bruno Dias satänwa.
