Aka intervención ukax SERVIU ukan 215 utanak, polimetales ukampi q’añuchat chiqan utjirinakat apsuñ amti. Ukax nayrïr etapawa, Arica markan juk’amp jan walin urbanización ukhamarak seguridad tuqin utjki uka chiqa mayamp askichañataki.
Cerro Chuño mayamp askichañ amtan chikaw aka viernes uruxa 215 SERVIU utanakan jan kamachirjam utjasirinakar yatiyañ qalltäna. Aka utanakax polimetales ukampi q’añuchat uraqinakanwa jikxatasi.
Aka lurañax nayrïr etapawa, uka jaqinakar apsuñataki ukhamarak qhipharuxa uka utanak allthapiñataki. Walja maranakaw uka chiqax salud pública tuqin jan walinaka utjayäna, ukhamarak Arica markatakix delincuencia ukhamarak jan seguridad ukan jach’a utjawipar tuküna.
Cerro Chuño: salud ukhamarak seguridad tuqin jach’a jan walt’äwi
Jichhürunxa Cerro Chuño ukax Arica ukhamarak Parinacota suyun jach’a jan walt’äwinakat maynïriwa.
Jach’a metales (polimetales) q’añuchäwixa walja maranakaw utjäna. Ukhamaraki, nayra utjir familiaranak yaqha chiqar apayatäpkäna ukhaxa, uka ch’usat utanakarux yaqha jaqinakaw jan kamachirjam mantasipxäna.
Ukhamatwa uka chiqax:
- Delincuencia uñstayañ chiqar tuküna.
- Jan suma sarnaqäwinakan utjawipäna.
- Salud tuqit wali jan walt’äwir tuküna.
Gobierno ukan luräwipa
Delegado Presidencial Regional Cristian Sayes jupax akham qhanañchäna:
“Aka viernes uruw jan kamachirjam utjasirinakar oficial yatiyañ qalltapxta, SERVIU ukar uka utanak kutt’ayañ resolución phuqhasa. Uka qhipatxa sector muyuntan jark’aqäw lurañäni, ukat walja instituciones mayacht’asisaw operativo phuqhapxani, ukhamat suma seguridadampi uta apsuñ, achakunakar chhaqtayañ (desratización) ukhamarak qhipharux utanak allthapiñataki. Taqi aka luräwinakax wali suma amuyumpiw wakicht’ata, jaqinakan, irnaqirinakan ukhamarak uka chiqan utjki uywanakan jakañap jark’aqañataki.”
Yanapt’äwi ukhamarak q’añu yänak apayaña
Autoridad ukax yapxatarakiwa, Estado ukax taqi etapaanakan yanapt’askakiniwa.
Kunatix wakiskani ukanakatakix:
- Mä juk’a pachan utjañ albergues utjayani.
- Q’añu yänakax kamachirjam iyawsat chiqanakaruw apayatäni.
Ukanakatxa:
- Quebrada Encantada depósito.
- Antofagasta suyunkir sello verde depósito, asbestos ukani yänakataki.
Taqi ukax medio ambiente ukhamarak salud kamachinak phuqhasaw lurasini.
Seremi de Gobierno Pollyana Rivera jupan arsuwipa
Seremi de Gobierno Pollyana Rivera jupax akham säna:
“Walja maranakaw Cerro Chuño ukax Estado ukan armasit chiqapar uñtasïna. Jichhax uka jan walir mayjt’ayasktanwa. Aka chiqax janiw mayamp jaqinakan utjañapatakïkänti. Aka amtäwix Presidente José Antonio Kast Gobierno ukan mä jach’a prioridadapawa: territorio mayamp controlaña, markachirinakan saludap jark’aqaña ukhamarak familianakar seguridad kutt’ayaña. Janiw iyawsksnati mä q’añuchat chiqax jan kamachirjam utjäwimp phuqhaskañapa, jan ukax delincuencian utjawipäskakpañapa.”
Autoridad ukax sarakïnwa:
“Aka luräwix uñacht’ayiwa instituciones mayacht’asis irnaqapxani ukhaxa, walja maranak jan askichat jan walt’äwinak askichañax utjaspawa. Jiwasax responsabilidadampi sarantasktanwa, jaqinakan dignidadap jark’aqasa, ukampis taqi markan askiparu, seguridad pública ukaru ukhamarak salud jark’aqañaru nayrankayañ amuyumpi.”
Proyecto ukax kunanaksa lurani
Aka amtax akanak phuqhañ amti:
- 215 utanakat administrativo apsuña.
- Sector muyuntan jark’aqäwi luraña.
- Achakunakar chhaqtayaña (desratización).
- Qhipharux utanak allthapiña.
Aka irnaqäwinakax mä nacional nivelan aka kasta irnaqäwinakan yatxatat empresaw phuqhani.
Ukhamaraki, Ministerio de Desarrollo Social y Familia, Municipalidad de Arica ukamp chikaw:
- Kimsa albergues temporales wakicht’ani.
- Ukan nayrïrix Villa Albergue satawa.
- Yaqha pä chiqanakasti mä juk’a pachan utjañ munirinakar yanapt’añataki wakicht’atäni.
Nayrïr etapa ukhamarak qullqi
Akax Cerro Chuño erradicación ukhamarak demolición proyecto ukan nayrïr etapapawa.
Proyecto taqpach qullqipax niya 9.900 millones de pesos ukjawa.
Aka nayrïr etapax qalltañapatakix Consejo Regional de Arica y Parinacota ukaw 3.292 millones de pesos iyawsiwayi.
Uka qullqiw aka qallta etap phuqhañ yanapt’ani. Qhipa etapax Gobierno Central ukaw qullqichani, ukhamat Cerro Chuño mayamp askichañax Arica ukhamarak Parinacota suyun jach’a proyectos urbanos, sanitarios ukhamarak seguridad tuqin maynïrir tukuñapataki.