Día Mundial del Medio Ambiente amta urunxa, Aguas del Altiplano ukax 2025 marana ukhamarak jichha pachan medio ambiente apnaqäwi tuqit jach’a nayrar sartäwinakap uñt’ayi. Ukanak taypinxa carbono huella tupuña ukhamarak q’añu yänak suma apnaqaña tuqit wali wakiskir lurawinakaw utji.
Mä wali wakiskir tuqix Huella de Carbono tupuñawa, ukax empresa irnaqäwipan medio ambiente ukar kunjamsa jan walinchañapatak uñt’ayañ yanapt’i. 2025 maranxa, empresax 23.025 toneladas CO₂ equivalente ukham qillqt’äna. 2026 maran nayrïr kimsa phaxsinxa, 5.334 toneladas ukham puri, ukax nayra maran pachpa pachampi chikachasisaxa 4% jilxatawi uñacht’ayi. Aka tupuñax emisiones ukan nayrïr jalsuñ utanak uñt’ayañataki ukhamarak jisk’achañ amtanak wakicht’añatakiw yanapt’i.
Ukhamaraki, empresa sanitaria ukax reciclaje ch’amanchañataki ukhamarak redes sanitarias q’añuchasiñ jark’aqañataki lurawinak sarantayi. 2025 maranxa 2.320 litros aceite domiciliario reciclatawa, ukhamat uka q’añunakax alcantarillado ukaru jan puriñapataki, jan ukax uma jalsu chiqarus jan puriñapataki. 2026 maranxa niya 630 litros aceite apthapita ukhamarak apnaqatawa, Arica, Iquique ukhamarak Alto Hospicio markanakan utjki uka pusi puntos activos tuqi. Comunidad ukarux amtayasirakiwa aceite de fritura ukanakax wakicht’at chiqar apañapataki ukhamarak jan alcantarillado ukar warantañapataki, ukhamat jan walt’äwinak jark’aqañataki.
Subproductos ukan apnaqäwi tuqinx, Aguas del Altiplano ukax 2025 maran plantas de tratamiento ukanakan lurata 100% lodos ukanak apnaqäna, ukax 244 toneladas ukhamawa. Ukhamatwa suma apnaqäwi ukhamarak sostenibles procesos ukanakan apnaqasiñap yanapt’ata. Aka maranxa niya 59 toneladas apnaqatawa, ukhamat wali askiru tukuyata ukhamarak apnaqatañapataki.
Ukhamaraki, 3R sat amuyumpi (Reducir, Reutilizar y Reciclar), 2026 maran nayrïr phaxsinakanxa 329 kilos papel, cartón ukhamarak plástico PET yänak wasitat apthapita. Ukhamatwa organización manqhan economía circular ukax juk’amp ch’amancharaki.
Aka tuqitxa, Aguas del Altiplano ukan Medio Ambiente encargada Ariel Choque jilatax akham siwa: «Aka jakhunakax sapürunjam irnaqäwi ukhamarak taqpach empresan compromiso utjatap uñacht’ayi. Huella de carbono tupuñampi, reciclaje ukhamarak residuos apnaqäwi lurawinakampixa, juk’amp suma ukhamarak medio ambiente ukar yäqir irnaqäwiruw nayrar sartasktan. Ukhamaraki, impactos ukar jisk’achañataki chiqap oportunidades uñt’ayaraki.»
Ukhamaraki, akham sarakiwa: «Aguas del Altiplano ukhamaxa, sostenibilidad ukarux sapa kuti lurasiñ wakiskir amtañjam uñjtanwa. Ukatwa lurawinakas juk’amp ch’amanchañäni ukhamarak irnaqirinakasax medio ambiente jark’aqañan chikañchasipxañapataki ch’amanchañäni.»