2024 marampi uka chika 8% jach’aptawayi, control ukat fiscalización comercio exteriorampiw ch’amancht’asi.
Servicio Nacional de Aduanas ukana Anuario Estadístico 2025 (www.aduana.cl ukana utji) amtäwimpi, Chile markana comercio internacional ukax US$189.132 millones ukharuw puriwayi, ukasti 8% jach’aptäwiwa: importaciones ukasti 9,5% jach’aptawayi, exportaciones uka 6,6% jach’aptawayi.
Aka control ukat fiscalización irnaqäwi, Aduanas ukana funcionarias ukat funcionarios jupanakaw lurapxi, mercancías uka marina, aérea ukat terrestre frontera taypin mantañataki ukat mistuña tuqinakan luräwi, ukax tributaria aduanera recaudo US$17.829 millones ukaru wakicht’i, 2024 marampi 8% jach’aptäwi.
Aka monto ukax alrededor 29% markana tributaria recaudo taqpachawa, ukhamaraki 5% Producto Interno Bruto (PIB) chileno ukaruw chiqapini, uka recursos ukaxa Gobierno uka políticas públicas ukaruw financiayañaru ukat lurayañaru yanapt’i.
Aduanas ukana Departamento de Estudios taypina Unidad de Análisis Estadísticos y Económicos uka yatiyawinakampi, julio sata phaxsi ukaw mayor recaudación tributaria aduanera uka mayjt’ayawayi, US$1.735 millones ukhamarjama.
Desglose tuqinxa, jach’a chani Impuesto al Valor Agregado (IVA) ukawa, US$16.009,8 millones ukhamarjama ukat 89,8% participaciónampi, 7,5% jach’aptäwi 2024 marampi.
Qhiparusti impuesto al petróleo diésel ukawa, US$737,9 millones ukhatjama ukat 4,1% participaciónampi, 24,1% jach’aptäwi.
Derechos advalorem ukax US$650,7 millones ukaru puri, ukat 3,6% participaciónampi, 17,9% jach’aptäsina 2024 marampi.
Automotriz gasolina impuestos ukax US$293 millones ukaruw puri, 1,6% participaciónampi.
Anuario Estadístico 2025 del Servicio Nacional de Aduanas uñakipaña