Ministerio de Ciencia ukax oficialaru tukuyi proyecto “Qhananchawi” sata ukar uñt’aya, ukat modelo de revitalización lengua aymara ukar ch’amancha, región tuqin impacto ukampi ukat internacional proyección ukampi

Ministerio de Ciencia, Tecnología, Conocimiento e Innovación de Chile ukax Resolución Exenta N°64 tuqiw oficialaru tukuyi proyecto “Qhananchawi: Renacer de la Lengua y Tradiciones Aymaras” sata, uka iniciativa Región de Tarapacá ukan lurata, uka proyecto ukax mä suma ukat chiqapa experiencia ukham uñt’atawa, conocimientos locales, identidad cultural ukat lengua aymara revitalización tuqin ch’amanchañataki. Aka tukuyäwix janiw administrativo tukuyäwikipkiti, jan ukasti mä jach’a irnaqäwi institucionalmente uñt’ayarakti, uka irnaqäwix tradición, educación ukat comunidad ukanakar mayacht’i, Centro Cultural y Social Apoyo Adulto Mayor de Iquique, Fundación Mariposas de Miraflores ukat Alianza Mundial Aymara ukanakan chika irnaqäwipampi, Ministerio de Ciencia programa taypin

Proyecto ukax Centro Cultural y Social Apoyo Adulto Mayor de Iquique ukan irnaqäwipampi, Fundación Mariposas de Miraflores ukat Alianza Mundial Aymara ukanakan chikañchata, taqi exigencias técnicas ukat financieras phuqhawayi programa Ciencia Pública ukanxa, 100% recursos asignados apnaqasa ukat janiw kuna observaciones pendientes utjkiti. Aka condición ukax janiw walja kutin uñjaskiti proyectos públicos ukanakanxa, ukatwa Qhananchawi ukax mä referente de gestión cultural responsable ukat eficiente ukham uñt’ata, wali jach’a impacto territorial ukampi, ukat presencia digital ukar ch’amanchañataki https://qhananchawi.cl plataforma oficial tuqina

Mä jach’a logro ukax mil ejemplares impresos libro de autoaprendizaje “CONECTATE EN AYMARA” uka distribución ukänwa, uka libros ukax Alto Hospicio markan jovenes ukat adultos ukanakar churatäna, ukhamat lengua yatiñax chiqapa ukat tangible ukhamäñapataki. Ukhamaraki, masivo descarga digital ukax 6 mil jila ejemplares online gratuita ukan utjäna, ukhamat conocimiento ukax territorio ukat sipansa jaya markanakaru puriñapataki, Chile ukat yaqha markanakanxa

Proyecto ukax janiw materiales churañampikikiti, jan ukasti mä proceso formativo permanente ukaruw sarantayi. Enero 2026 maratpachax programa de enseñanza lengua aymara ukax Instituto Intercultural YATIÑA AMA ukan phuqhasiski, ukhamat alcance académico jilxatañataki https://instituto.aymaras.cl plataforma tuqina. Ukhamaraki audio formato material wakicht’añax qalltasirakiwa, oralidad ukat pronunciación ch’amanchañataki

Qhananchawi ukax comunidad, conocimiento ukat participación ukanakar mayacht’arakti, adultos mayores, jóvenes ukat actores territoriales ukanakar chikañchasa, uka proceso ukax saberes ancestrales jark’aqañakiti, jan ukasti jichha pacharu sarantayarakti herramientas pedagógicas ukat comunicacionales ukanakampi. Aka iniciativa ukax trabajo comunitario, producción editorial, difusión digital ukat evidencia de impacto ukanakar mayacht’i, ukhamat mä modelo replicable uñstayañataki yaqha territorios ukanakataki, Alianza Mundial Aymara respaldo ukampi https://alianzamundialaymara.org

María Inés Miranda Rojas, presidenta Centro Cultural y Social Apoyo Adulto Mayor de Iquique, uka proceso ukan adultos mayores ukanakan rol ukar jach’anchayi, sasaw: “aka proyecto ukax raíces aymara ukar mayampi jikxatasiñataki yanapt’i, adultos mayores yatiñap jach’anchasa, jupanakaw lengua ukat tradiciones ukan apnaqirinakäpxi. Jichhax uka yatiñax machaq generaciones ukar puriñapataki uñjtan, identidad ukat comunidad ch’amanchañataki”

Fernanda Elena Valdebenito Tapia, directora del proyecto ukat Fundación Mariposas de Miraflores directora, sasaw: “Qhananchawi ukax mä puente ukham amuyatawa generaciones ukanak taypina, conocimiento ancestral ukat machaq aprendizaje formas ukanakampi. Proyecto taqpach phuqhañax, resultados concretos ukampi, uñacht’ayiwa iniciativas culturales ukanakax alto estándar ukampi lurasiñapataki”

Juan Carlos Hernández Caycho, Alianza Mundial Aymara presidente, uka proyecto carácter estratégico ukar jach’anchayi, sasaw: “aka proceso ukax janiw libro ‘CONECTATE EN AYMARA’ lurañakiti, jan ukasti línea de trabajo académico, cultural ukat comunicacional ukar ch’amanchañawa. Lengua ukax desarrollo humano ukat identidad ukham uñstayañataki irnaqapxta”

Proyecto ukax mä plataforma web activa, registros audiovisuales, métricas de participación ukat materiales editables ukanakar uñstayi, ukhamat continuidad ukat escalabilidad utjañapataki. Aka base técnica ukax machaq etapas ukat ampliaciones ukanakar ch’amanchañataki yanapt’i

Organizaciones ejecutoras ukanakax Gobierno de Chile ukat Ministerio de Ciencia ukar yuspajarapxi, uka apoyo ukaw iniciativas ukanakar ch’amanchañataki yanapt’i, janiw patrimonio cultural jark’aqañakiti, jan ukasti desarrollo social ukat educativo ukar yanapt’arakti

Proyecto oficial tukuyäwix janiw mä tukuyäkiti, jan ukasti mä machaq etapa qalltañawa. Qhananchawi ukax jichhax mä línea permanente ukham sarantaski formación, producción cultural ukat revitalización lingüística tuqina, sabiduría ancestral ukat jichha pachan munañanak ukat jutir pachan desafíos ukanakar mayacht’asa

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw