Inés Flores Huanca facilitadora intercultural ukhamaraki Gabriel Apaza Vásquez, Arica y Parinacota markana Defensoría ukana Oficina Aymara e Indígena ukana coordinadorapa, jupanakaw Defensoría Penal Pública ukar irpawayapxi mä misión internacionalaru, ukana objetivo ukax Argentina markana defensor público-nakaruw yatichasa, indígena ukhamarusa warmi amuyumpi arxatañatakixa.
Jupanakax suma ajayumpi ukhamaraki ch’ama amuyumpiw sarapxi, Arica y Parinacota markana arsu arunakapampixa, ukhamarusa taqpach Aymara markan arupampiw Argentina markar puripxapxi. Jupanakax Chile markana delegaciónan chikanchasipxäna, defensor público argentino-nakar yatichañataki, defensa penal cultural pertinencia ukhamaraki warmi amuyumpi luräwinakanxa.
Mä semana phuqhasiña luräwinakanx, Inés ukhamaraki Gabriel-nakaw Defensoría Penal Pública ukana Departamento de Estudios y Proyectos irpiripa Pablo Aranda Aliaga ukampi chikanchasipxäna, ukhamaraki Nicolás Cisternas, Andrea Mamani ukhamaraki Horacio Cheuquelaf-nakampi. Jupanakasti “Fortalecimiento de la defensa pública especializada en materia indígena con enfoque de género en Argentina y el rol del facilitador intercultural” sat proyecto lurapxäna, Chile markana Defensoría Penal Pública ukhamaraki Argentina markana Ministerio Público Nación ukampi chikanchasisa, AGCID ukhamaraki Fondo Chile ukamp ch’amancht’atawa.
Qalltawi luräwi Buenos Aires markana Defensoría General de la Nación ukana central sede ukana phuqhata, ukana Defensora General Dra. Stella Maris Martínez jupax Chile markana yanapt’äwi ukhamarusa Arica y Parinacota markat qalltata modelo intercultural apnaqäwix wal yäqasiwayi. Qhiparuxa misión ukax Bariloche, Jujuy ukhamaraki Resistencia markanakar sarawayi, ukana defensor público federales, indígena irpirinaka ukhamaraki antropología jurídica especialista-nakamp tantacht’äwinak lurata.
Terreno irnaqäwinakapata, Inés Flores Huanca, facilitadora intercultural ukhamaraki warmi aymara, siwa: “Jiwas facilitador interculturalanakaw markachirinakarux justicia sistema ukar jak’achayapxta, ukax wal jani amuyasiñjamakiwa indígena markanakaruxa, 25 maranakaw uka sistema ukax apnaqasïna. Defensoría tuqinkirinakax ch’amanchapxiwa, facilitador interculturalanakampixa, mayja jaqinakarux uñacht’ayañataki, defensa penal tuqina respetomp lurañataki. Facilitador interculturalanakax janiw traductoraki, jan ukasti mediadoranaka, comunidad indígenanakampi irnaqañataki estrategia intercultural lurapxañatakixa. Aka jach’a irnaqäwi Argentina markampi chikanchasïwiw wali yäqäwiwa,” sasaw arst’awayi.
Ukhamarusa, Gabriel Apaza Vásquez, Oficina Aymara e Indígena ukana coordinadorapa, siwa: “Jiwasan región Arica y Parinacota ukax intercultural irnaqäwinx mä yäqäwjamawa defensoría penal pública tuqina. Aka yatiqäwi Argentina markan mayacht’äwiw mä jach’a qawqha wakt’ayäwi churawayi: diversidad cultural respetäwiwa justicia sistema ch’amanchañapataki.”
Proyecto ukatx paya documento técnico luratawa: mä manual “facilitador intercultural” ukana amtäwi lurañataki, ukhamaraki mä manual actuación mínima sata, jupanakasti Argentina markana defensoría pública-nakaruw Chile markana experiencia uñacht’ayasa yanapt’ani.
Aka irnaqäwimpi, Arica y Parinacota markana Defensoría Penal Pública ukax jichhakamaw k’uchumpi arsusi, markanakan aru, saräwi ukhamarusa yatiñanak respetasa defensa luräwinakampi. Chile markana alaya tuqit qalltata mä aruw jichhax Cordillera qhiparu puri, ukhamarusa markan ajayunakarux arxañampi sartayi.