¿Kunsa askiñ munapki jan ukax ch’axwkipki pensionanakaru wakichawi ukhamaru?

Jichhakï nayra seman patakaniwa Pensionanakaru Wakichawi aprobatawa. Gobierno ukhamäñanxa, janiwa kuntix jan wali sasaw sapks ukanaka lurañatakix yatiqta. Jichhaxa, wali pachanakaw jisk’a pensionanak katuqtan ukanakax suma ch’amanchawi katuqañatakix wakichatawa.

110 jaqukipaw maycht’awinxa, 38 ukax jan wali, mä juk’ampix janiw apaqataw Cámara de Diputadanakan kimsaqallqo tramitopana. Ukhamawa, kunayman jaqinakax Gobierno ukhamäwi katuqawix wali suma jan wali sasaw sapxi jan wali yanapt’awimpix. Mayachäwipax ukjamarakiw Diputadon mä kimsa sarantaña Tribunal Constitucionalaru wakicht’awaykipanxa, ukatsti kunayman jan markap ch’ikawix kunjamsa jan qhiphasiñap uñacht’ayäna.

Jichhax qhananchañäni, ukhamaw mä jach’a punto uka proyectonxa –ukhamarak jaqichäwin amtapaxa– Seguro Social Previsional ukanx mä suma wakichäwiw utji. Uka wakichäwix kunayman yanapt’aw lurañatakix utji, jaqin yänakap tukuyañataki ukhamarak chachanakamp warmanakamp chikaña wakichäwinakataki. Nayrar tukuyat warmanak jan walt’awinakax uka Seguro Social ukanx wakichatäniwa, empleadoranakax 7% juk’amp churapxani, ukhamarak mä ch’iqhi sistema mixto uñstayasiniwa. Uka Seguro Social ukax inequidadanak tukuyañatakix ch’amachäniwa, pensionanakax jichhakï jutïrin jan 30 maranak qhipharuxa wali sumachatäni. Uka amtawix janiw apsutañjamäkiti, ukampirus ch’axwañ munapxi oposición jakañanakanxa.

Mä chekhi yatiyäwi: pensionanakax 14% ukat 35% taypina jark’atäniwa, jichhürunxa 2.800.000 jila pensionadunak yanapt’añataki ukhamarak qhipa jubiladonakar suma saminchäwi churasa. Jiwasan markanxa, ukjamax 21 waranqa pensionadonakaw yanapt’atax uka wakichäwitx utjani. Ukatxa, ukhamax mä wali suma yatiyäw janich taqichaqirinakatakix ¿kunjamax uk jach’a yatiyäwäxañapax?.

Maynin parlamentonakaxa, kunanakax jichhürunxa Arica ukat Parinacotankirinakar jan wali sasaw sapxi, jichhakamax wakiskayäna kunjamsa pensionanakax juk’amp jark’atäñapatakix amtañatakixa, ukampirus janiw kuns proponipkiti, jan ukasti llakt’añakix wakicht’apxi. Gobierno uka reforma ukax juk’amp jach’a justicia social ukhamarak ch’amanchäwi apaniwa taqi taqichaqirin familiarutanakar, ukasti cheqawa, jan ukax kunsa llakt’atäwiti. Jiwasax phuqhapxtwa.

Nicolás González Gutiérrez
Gobiernunakax Jach’a Uñachayiri Secretariosa
Arica ukat Parinacota

 

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw