Valparaíso Aduananakan (UAR) Riesgon Yatichäwi Uñstayirinakapan mä suma jan walir jan walit uñt’ayasiñatakipana kunawsatix jan walir yanapt’askäna ukxatx yatiyäwimpiy PDI-nakax Ministerio Públicompe chikancht’asis uka transnacional ukax Chile, España ukat Francia markanakan uñt’ayäwipax tukuyawayi. Jichhax 9 jaqinakaw jilxatäkasipki, jupanakax presion arxatataw internacional amparapampi ukhamarak drogas apnaqañanakampit yatichatarakis ukjamarus yaqhip 4 jaqinakaw Francian jilxatäxaraki.
Jichhüruw irpirinakax yatiyapxi, ukatx chikancht’ata irnaqäwipana Drogas ukhamarak Antinarcóticos Brigada ukhamarak Crimen Organizado (BRIANCO) Valparaíso ukatx Policía de Investigaciones (PDI) ukhamarak Fiscalía de Valparaíso ukhamarak fiscal Manuel Quintana chikancht’asipxatayna.
Fiscal Nacional, Ángel Valencia, jupax “aka jan walt’äwinakaw armancht’awayi policía ukhamarak aduananakamp chikancht’asisin. Kunjamatix, akjanakampe Fiscalía, policía ukatx aduananakamp España ukat Francia markanakana chikancht’asir sarnaqäwipampi. ¿Kuna? Ukax drogas apnaqäwina ch’axwäwinak ukar jark’antayañatakix mä ch’aman wakichäwiwa. Ukampix ukax uñt’ayasiwix wakichäwi t’aqhiqat irnaqäwimpi,” sasa.
Mayacht’at irnaqäwixa Aduanas Subdirector de Fiscalización, José Luis Castro, jupax sarakïnwa “aka yatiyäwiw nayraqat yatiyasi. Valparaíso Aduananakan Yatichäwi Uñstayirinakapan ukhamarak PDI, Fiscalía Regional chikancht’asipxatayna. Jichhax nayax yatiyir sarnaqäwi mayachasiwix nayraqataka uywanak yanapt’awipamp mayj k’añaskipax uka jan walinakamp katuyaskakiñäniwa.”
PDI Jilïr Uñt’irinakapa Prefecto Inspector Mauro Mercado Andaur, jupax saskakïnwa “Uka sustancias ukax Europan aljataskir ukjax, 1500 millones de pesos jaqichañäniwa. Aka mayacht’at irnaqäwix walja millones de pesos walt’ayapxataynawa. Ukhamarakiw nayax akjam jark’antäwimp kunkiri ch’axwañanakax ukhamaraki apnaqay ch’axwañanakax uka ch’amampi jark’antayañatakix sumanakaspawa,” sasa.
Delegada Presidencial Regional (DPR), Sofía González, jupax yäkataynawa “walja irnaqäwinakax uka ch’amampi chikancht’asipxataynawa, ukatx uka jan walt’äwi jark’antayäwix ch’amampi irnaqäwipamp suma amuyt’awimpi,” sasa.
Aka amtäwi 2024 mara qalltawipankipan Valparaíso Aduananakan yatiyirinakapax PDI ukar yatiyataynawa. Mä ch’ijmunkaskir uywanakax jan walt’añanakatak askichaskirinakar jan walinakatax markankir uywanakamp yanapt’asisin armasiskayäna. Yatichäwinakax ukhamarak jan walt’añanakax uñstayäna. Mä transnacional organización criminal ukax Chile markanakarux mä qawqha jaqinakamp yäqhasipkänwa. Uka transnacional organización criminal ukax mä ch’ijmunkaskir uywanakax armasiskäna. Mä carga salida, PDI ukhamarak Policía Nacional chikancht’asipxäna. Uka investigación ukhamarak 60.200 gramos de clorhidrato de cocaínaw arknaqtayapxäna, 9 jaqinakaw apnaqatayna. Jichhüruw 3 jaqinakax traficante de drogas ukhamarak asociación ilícita ukhamarak yäqha cárcel utanakar apnaqatayna.
Francia markanx 4 jaqinakaw apnaqatäxaraki. 2 rumanos, mä español ukhamarak mä colombiano. PDI irnaqawipax suma yäqatayarakïnwa. Uka irnaqawipanx mä revólver, 6 particulares vehículos, mä camión de alto tonelaje, mä grúa horquilla, 9 celulares ukhamarak 23 millones de pesos arkaqatayna.