Hidrógeno verde ukax janiw aynacht’kiti

CORFO ukax Magallanes suyun luraski uka programa NEMa ukar janïr tukuyañ urup purinkipan sayt’ayañ amtatapax walja jaqinakaruw muspharayäna. Mä qhawqha maranak nayrax hidrógeno verde ukax Chile markatak mä jach’a qullqi nayrar sartäwi ukham uñjatänwa. Jichhasti, Estado pachpaw qhanañchi kunayman condiciones mayjt’atapa ukhamarak jichhax jisk’a proyectos ukaruw uñtañ wakisini, ukanakax nayraqatpach aljasiñataki munañani ukhamarak industria tuqin chiqapa apnaqäwinakaniñapawa.

Yaqhipanakax aka yatiyäwix hidrógeno verde ukax aynacht’awayiwa sasaw amuyapxani. Nayasti uka amuyux jan chiqäkaspas ukham amuyta.

Kuntï chiqansa mayjt’ki ukax janiw hidrógeno renovable energías apnaqasa lurañ tecnología ukankir ch’amäkiti.

Mayjt’ki ukax mercado ukawa.

Jichhakamax hidrógeno lurañax wali qullqiniwa. Alasirinakax juk’akiwa. Qullqi jikxatañax juk’amp ch’amäxi. Jach’a proyectos ukanakax nayraqatpach walja maranakataki contratos utjañapwa munapxi, ukhamat inversión lurañ amtäw apnaqañataki.

Aka jan walt’äwix janiw Chile markankakïkiti.

Aka pachparakiwa niya taqi uraqpachan utjaski.

Agencia Internacional de Energía ukax 2030 maratak producción amtanakap wal jisk’achawayi, kunatix walja proyectos qhipt’ayatäxi jan ukax sayt’ayatäxi ukalayku.

Janiw aka mayjt’äwix mä aynacht’äwikiti.

Ukasti aka industriax juk’amp suma amuyumpi nayrar sartaskatap uñacht’ayi.

Machaq energía industrias ukanakax janiw mä sapa chiqan sarnaqapkiti.

Energía solar ukax walja tunka maranakaw munasïna, ukhamat yaqha energía ukamp atipt’añjam qullqiniñapataki.

Pachpa kunaw energía eólica ukamp pasäna.

Ukhamaraki jichha maranakan baterías tuqi energía imañ sistemas (BESS) ukampis.

Taqi ukanakax nayraqata wal kusisiñampi katuqatäpxäna, ukampis qhipatxa juk’amp chiqapa amuyumpiw uñjatäpxäna.

Tecnología utjatapat sipansa, qullqituqit askïtap uñacht’ayañaw juk’amp wakiskirïna.

Hidrógeno verde ukax uka pachparakjamaw jichhax mantaski.

Ukatwa wali askïski jichhax uñtañax uka chiqanakar mayjt’añapa, kawkhantix hidrógeno ukax mä chiqapa jan walt’äwi askichaspäki uka tuqinaka.

Sañäni:

  • Electricidadampi jan jasak phuqhañ industria procesos.
  • Minería.
  • Combustibles sintéticos.
  • Jach’a q’ipinak apnaqir transporte.

Aka chiqanakanxa hidrógeno ukatak chiqapa munañaw utji. Ukhamaraki, carbono jisk’a mistuyir askichäwinakat qullqi churañ munañax juk’amp jilawa, exportación mercado abierto ukar sipansa.

Aka amuyux política pública ukatakis mä jach’a yatichäwi churistu.

Mä industria nayrar sartañapax janiw investigación jan ukax infraestructura qullqichañampikikiti.

Ukhamaraki, alasirinak uñstayañaw wakisiraki.

Jan alasirinakampi, jan contratos ukhamarak jan suma negocio modelos utjkipanxa, wali suma tecnología ukhamas mercado janïr utjkis uk suyasakiwa qhiparañapa.

Chile markax jichhakamax wali jach’a askinakanikiwa.

Jiwasax uraqpachan wali suma inti qhantati uraqinakan maynïrïtanwa.

Magallanes suyunxa wali ch’aman wayra utjarakiwa.

Instituciones ukax suma ch’amanïpxiwa.

Ukhamaraki jach’a energía proyectos lurañ tuqin walja yatxatäwinak jikxatasxtanwa.

Aka askinakat maynïris janiw aka amtäwi layku chhaqtkiti.

Chhaqtki ukax mä sapa amuyuwa:

Transición energética ukax walja jaqinakatak amuyatäpki ukham jank’aki phuqhasini sasaw amuyasïna.

Inas aka yatichäwix juk’amp wakiskirïchi.

Janiw industria nayrar sartatapax anuncios waljanïtapampi jan ukax jach’a inversiones arsuñampikiti tupuñasäkiti.

Chiqapa tupuñax akawa:

Qhawqha proyectosas chiqaparu irnaqañ qalltapxi.

Qhawqha clientes jikxatapxi.

Qhawqha pachas jan Estado subsidios ukar sapüru atiniskasa sarantaskapxi.

Cristóbal Parrado
Investigador, Centro de Transformación Energética, Universidad Andrés Bello (UNAB).

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw