Sapa mara 22 uru abril phaxsinxa, aka uraqpachax wasitatwa uraqin kunjamäski uk uñt’i. Kimsat tunka maranakat jilaw contaminación ukat biodiversidad chhaqtäwi tuqit mä jach’a jawillt’äwjam qalltäna, jichhasti mä jiskt’awiruw tukuraki, ukax jiwas pachparuw lup’iyistu: ¿kunjamsa crisis climática ukax sapa urun amtäwinakasampix mayachasi?
Uka jiskt’äwin qhanañchäwipax jiwasar jak’ankaskiwa. Mä jan uñjkañ hilo utji, ukax aka uraqpachan crisis ukat alañ carrito ukamp mayachasi. Kuntï manq’tan, isthaptan jan ukax apnaqktan ukax uraqin equilibrio ukaruw chiqak ch’allxtayi, jichhasti mä modelo “apsuña, luraña, apnaqaña ukat jaqunukuña” ukampi ch’axwata.
Aka contexto taypinxa, Naciones Unidas ukan Objetivo de Desarrollo Sostenible (ODS) 12 ukax mä qhana amta churistu: sustentable consumo ukat producción lurañ yatiñanak garantizapxañäni. Jiwasax consumidoresjamax janiw amukt’at jaqinakäkstanti; sapa alañ amtäwis mä voto ukhamawa, kawkïr uraqpachan jakasiñ muntan ukar sarañataki.
Aka ch’amäwix janiw jisk’äkiti. Chile markanxa, niya 90% consumidores ukanakax medio ambiente ukar impacto wakiskirit uñjapxi, ukampis 14% ukhakirakiw ukarjam lurasiñataki ch’amaniw sas amuyapxi. Uka amuyt’äwi ukat luräwi taypin jayankäwix chiqpachansa mayjt’äwin oportunidadawa.
Kunjamtï jan waliw sasin jan wal lurañäkiti, jan ukasti kunatï luraskaspäki ukamp qalltañawa: markankir ukat pachaparjam productos ajlliña, manq’a ina chhaqtayañ jan luraña, qhawqha isinaksa chiqpachan munktan uk jiskt’asiña, ukhamarak q’añunakasat responsabilidad katuqaña. Ukhamarakiw juk’amp mayiñ implict’i, mä arunxa, kuna productos ukax jaya pacha apnaqañataki, askichañataki ukhamarak jan pisi pachan jan waliptañatak lurata ajlliñawa.
Aka thakhinxa, SERNAC ukarux mä wakiskir luräwiw wakt’i: jaqinakar yatiñanak ukat herramientas churaña, ukhamat consumidoresjam informados ukat responsable amtäwinak lurapxañapataki, taqi consumo tuqinakana.
Ukatwa aka amta uru taypinxa, SERNAC ukax ciudadanía ukatakix “Curso de Consumo Consciente para la Sustentabilidad” uka yatichäwi churaski, 22 uru abril phaxsitpach aula virtual ukan utjki. Ukanxa diagnóstico ukat acción ukaruw sarani, huella ukat yatxatañ yatiñanak churani, ukhamarak 7R estrategias apnaqani (Reducir, Reparar, Reutilizar ukhamanak) sapa urun jakäwinakasataki, yaqha walja yatiñanakampi.
Uraqi arxatañax janiw jach’a uraqpachan tantachäwinakakiti lurapki; askichäwix sapa urun amtäwinakasankiwa. Consumidoresjam uka luräwi katuqañax inas juk’amp chiqap ukat jasak luräwi jiwasan amparasan utjki ukhamächispa.