EE.UU. ukat Irán markanakan ch’axwäwipax petróleo precio ukar tensión uñstayi ukat Chile markan sistema eléctrico qollqenakat alerta uñstayi

Combustible precio jilxatañax sistema eléctrico irnaqäwi qollqenakar puriyaspawa, energía costo marginal ukar presión churasa ukat región markanakan yaqha markanakampi competitividad tuqin machaq ch’amanchäwi uñstayañataki.

Estados Unidos ukat Irán markanakan ch’axwäwi jilxatañax mercados energéticos internacionales ukar mayampi tensión uñstayi, petróleo precio ukar jilxatayañataki ukat suministro global tuqin incertidumbre jach’anchayañataki. Crudo Brent —comercio internacional tuqin wali apnaqata referencia— barril ukata precio ukax niya US$100 ukar jak’achasiski, Agencia Internacional de Energía (IEA) datos ukanakarjama. Ukax uñacht’ayi riesgo geopolítico utjatapa, energía transporte rutas importantes ukanakan interrupción utjañapataki.

Economías combustibles importados ukar wali dependiente markanakanxa, sañäni Chile markanxa, aka situación impacto ukax janiw transporte combustible precio ukaruk purkiti, jan ukasti sistema eléctrico ukarusa puriraki.

Chile markanxa aka situación ukax sistema eléctrico irnaqäwi qollqenakar presión churaspawa, juk’ampisa kunapachatix centrales térmicas energía precio utt’ayasipki ukhaxa.

“Chile markax combustibles fósiles importador neto ukhamawa. Carbón, gas natural licuado ukat diésel markan apnaqata ukanakax niya taqpach importatawa, ukax sañ muni precios internacionales mayjt’äwinakar wali dependiente ukhamätapa”, sasaw Systep director Iván Rudnick qhanañchi.

Jupax sarakiwa ch’axwäwix jaya pach sarantaski ukat petróleo precio jach’anchaski ukhaxa, sistema eléctrico ukanxa mä directo efecto uñjasispa.

“Petróleo precio ukax sapa kuti jilxataski ukhaxa sistema eléctrico costo marginal ukarusa mayjt’ayaspawa, kunatix yaqha situaciones ukanxa precio spot ukax centrales diésel costo variable ukampiw utt’ayasispa”, sasaw jupax qhanañchi.

Chile markax juk’ampi riesgo ukan jikxatasi

Aka energía shock impacto ukax América Latina markanakan janiw pachpäkiti. Chile markax niya taqi petróleo apnaqaski uk importiwa, ukampirus yaqha región markanakanxa pachpa producción utji, ukax precio jilxatañ impacto jisk’achaspawa.

“Magallanes región ukan jisk’a producción ukat sipansa, Chile markax niya taqi petróleo apnaqaski uk importiwa. Ukax sañ muni markax precios internacionales ukanakar juk’ampi dependiente ukhamätapa yaqha región markanakata sipansa”, sasaw Rudnick qhanañchi.

Colombia, Brasil jan ukasti Argentina markanakan petróleo jan ukasti gas natural producción utji, ukax energía qollqenakat impacto jisk’achaspawa. Ukampirus Chile markanxa precios internacionales jilxatañax juk’ampi jank’aki combustible importación qollqenakar ukat electricidad precio ukar puriraki.

Energías renovables ukax shock jark’aqiri alternativa

Aka situación nayraqatanxa empresas ukat sistema eléctrico ukataki alternativas utjarakiwa. Ministerio de Energía datos ukanakarjama, jichhax Chile markan electricidad generación ukan 60% jila parte ukax energías renovables ukat jutiriwa, juk’ampisa solar, eólica ukat hidroeléctrica.

“Energías renovables juk’ampi apnaqañax, juk’ampisa solar ukat eólica, generación térmica participación ukar jisk’achawayi matriz eléctrica chilena ukan”, sasaw Rudnick qhanañchi. Ukampirus jichha precio shock ukar taqpach jark’aqañatakixa janirakiw phuqhaskiti. Sistema ukax juk’ampisa yaqha horas ukan combustibles fósiles ukar dependirakiwa, juk’ampisa aruma pachanxa kunapachatix generación solar jisk’achasi ukhaxa ukat yaqha centrales térmicas mercado spot precio utt’ayasipki ukhaxa.

Aka volatilidad energética situación nayraqatanxa Systep tuqit iwxt’apxi empresas ukanakar combustibles fósiles ukar dependenciap uñakipañataki ukat alternativas amuyañataki, ukhamat uka dependencia jisk’achañataki.

“Uka clientes ukanakataki suministro contratos ukanakax costos marginales jan ukasti combustibles fósiles precios ukar indexata ukhaxa, contratos estructura uñakipañax askïspawa. Ukhamaraki eficiencia energética planes lurañataki, precios cobertura mecanismos uñakipañataki ukat energías renovables generación ukan largo plazo contratos ukanakar amuyañax wali wakiskiriwa”, sasaw Rudnick tukuyi.

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw