Vivienda y Urbanismo ministro Carlos Montes jupax aka arumaxa pä cuerpos normativos ukan publicación ukar wali askin uñji. Aka normas ukax ministerio ukaw División de Desarrollo Urbano tuqin impulsawayi, ukat territorios planificación juk’ampi suma ukat efectivo lurañataki ch’amancha, ukhamat ciudades social ukat urbanística tuqin juk’ampi integradas ukar sartayañataki.
Nayrïri hito normativo, Minvu gestión ukat planificación urbana tuqina wali wakiskiri, Decreto Supremo 29/2024 ukax febrero 14 uru Diario Oficial ukana uñt’ayata. Aka decreto ukax Ordenanza General de Urbanismo y Construcciones (OGUC) ukan walja aspectos modernizañataki amti, integración social, déficit habitacional, gestión de suelo ukat cambio climático ukan tuqina. Payïri norma ukax Ley N° 21.807 de Fortalecimiento y Modernización del Sistema de Planificación Territorial, febrero 17 uru uñt’ayata, uka ley ukax walja cuerpos legales mayjt’ayi, país planificación territorial sistema ch’amanchañataki ukat modernizañataki.
Aka tuqita, ministro Carlos Montes jupax sasinwa: “Minvu ukatxa aka normas mayjt’awinak impulsapxta, mä sapa objetivo ukar puriñataki: planificación urbana suma lurañataki ukat integración social ukar sartañataki. Chile markan ciudades ukanakax juk’ampi jani segregadas ukhamäñapataki, taqi jaqinakaru pachpa oportunidades churañataki, espacios ukat equipamientos urbanos fundamentales ukar acceso utjañapataki, suma jakäwi ciudad taypina, transporte, parques urbanos, centros de salud ukat educativos ukanakampi”.
Ukhamaraki, secretario de Estado jupax qhananchi: “Integración Social y Urbana ley ukat reglamento utjistu, uka ley ukax mä objetivo uñt’ayi, ukampirus planificación sistema uka phuqhañataki ukax jaya ukat rígido uñstasi, instrumentos desactualizados ukampi, trámites ukax kimsa marat sipansa suxta marakama jaya pachawa, ukat herramientas de gestión jisk’a utjatapata. Ukatwa aka reforma estructural, aka pä normas ukan uñt’ayata, juk’ampi suma ukat efectivo planificación sistema uñstaya, plazos racionales ukampi, juk’ampi adaptabilidad ukampi ukat herramientas de gestión urbana ch’amanchañampi, ukhamat procesos ukax wakiskiri pachan tukuyapxañapataki, inclusión criterios ukampi sarantasa ukat ciudades juk’ampi integradas ukar firme sarantañataki”.
Mä resumen ukhamarjama, Ley 21.807 ukat DS 29, OGUC mayjt’ayasa uka ley implementación ukar yanapt’ki, uka machaq marco legal impacto ukax akhamawa:
Integración: planificación territorial ukax integración ukat inclusión social ukar criterios ukanakamp chikanchasiñapawa, bienes públicos urbanos wakiskiri ukanakar equitativo acceso ch’amanchañataki.
Planificación juk’ampi jank’aki: reforma ukax instrumentos planificación ukan desactualización, rigidez ukat jaya pachan sarnaqäwi ukanakar uñjañataki, ukax 3 ukat sipansa 6 marakama jaya pachawa, incertidumbre ukat conflictos uñstayañataki.
Juk’ampi certeza ukat coordinación: reglas, competencias ukat instrumentos modernizañampi, normativa incertidumbre jisk’aptayañataki ukat niveles ukat actores ukanak taypina coordinación ch’amanchañataki.
Gestión urbana juk’ampi herramientas ukampi: suelo habilitañataki, áreas urbanas regenerar ukat reconvertir, ukat proyectos de interés público yanapt’añataki instrumentos ch’amanchañampi.
Implementación ordenada: orientaciones internas (circulares ukat instrucciones) ukampi acompañata, aplicación práctica ukat trámite taypina transición facilitataki.