Unión Demócrata Independiente (UDI) parlamentarios ukanakat “distorsiones” sasina arsutanakar jaysasa, Plan de Emergencia Habitacional (PEH) tuqita, Ministerio de Vivienda y Urbanismo (MINVU) ukax jiskt’äwinakar jaysawayi, aka política pública ukana nayrar sartäwinakaparu ukat carácter estructural ukar arxatasa.
Cartera ukatxa sasinwa, Plan de Emergencia Habitacional ukar jan iyawsañaxa “wali desinformado” argumento ukhamawa, ukax mä estrategia desmereceñataki ch’amanchasi, uka estrategia ukax transversalmente uñt’atawa ukat Estado continuidad política ukham sarantaski. Aka plan ukax 6.500 ukat sipan funcionarios ukanakampi, yaqha instituciones públicas profesionales ukampi, empresas privadas ukampi ukat dirigencias sociales ukampi chika irnaqasa, walja familia markankirinakataki yanapt’aski.
PEH ukax política habitacional vigente ukar ch’amanchañataki uñstayatawa, Presidente Gabriel Boric uka Gobierno pachan, uta déficit Chile markan utjki ukar jank’aki uñjañataki. Aka iniciativa ukax Ley N° 21.450 ukaruw q’ipanchasi, uka norma ukax MINVU gestión capacidades ch’amanchañataki, Estado planificador rol ukar wasitampi ch’amanchañataki ukat viviendas de interés público machaq modelos uñstayañataki yanapt’awayi.
Ukhamaraki, ministerio ukax amtayawayi, 60 marat sipansa walja maranakawa soluciones habitacionales churañataki irnaqaski, familia ukanakana jakäwi suma tukuyäñataki, uka irnaqäwix administraciones mayjmayjasa janiw t’aqhisiñapäkiti. Ukhamaraki, Expresidenta Michelle Bachelet payïri Gobierno pachan 80.863 viviendas proceso taypina qhiparata, ukat Expresidente Sebastián Piñera administración ukax mandato tukuyäwinxa 118.238 soluciones habitacionales construcciónan jan ukasti qalltañapataki wakicht’ata uñstayawayi.
Jichha gestión taypina, enero 2026 kamachaxa, 254.102 viviendas nacional nivelan churatäxi, ukax 97,7% meta comprometida ukar puri, Gobierno qallta pachana aruskipata. Ukampirus 115.678 viviendas ejecuciónan utji ukat 70.554 yaqha viviendas obras qalltañapataki wakicht’ata, taqpacha 440.334 soluciones habitacionales gestiónan utji, ukax 260 mil viviendas entrega objetivo uka administración pachan phuqhañapataki uñjayi.
Ukampirus, MINVU ukax Banco de Suelo Público uñstayañanxa nayrar sartaski, uka iniciativa ukax 2.686 machaq hectáreas uso habitacional ukar uñt’ayi, ukhamaraki 16 procesos habilitación normativa de terrenos ocho regiones markanxa phuqhawayi.
Qhiparu, cartera ukatxa qhanancht’apxi, Plan de Emergencia Habitacional ukax Congreso Nacional ukana transversal respaldo ukampiw utji, ukat Ley 21.450 ukax 2029 marakama unanimemente prorrogañataki iyawsata, aka plan ukax política de Estado ukham sarantañataki ch’amancha, población ukana vivienda digna ukat adecuada katuqañ derecho garantizañataki.