Arica ukat Parinacota, Tarapacá ukat Antofagasta markanakaru frontera tuqinxa terreno ukana irnaqäwi uñakipapxi

Jefatura de Áreas Fronterizas (JAF) ukana jawsañapampi, Ejército de Chile, Armada de Chile, Fuerza Aérea de Chile, Carabineros de Chile ukat PDI ukan wakisirinakaw fiscalización lurapxi, fronteras marítima, aérea ukat terrestre tuqinxa, Perú ukat Bolivia markanakampi chika frontera taypinakan.

Juk’ampi pacha fiscalización ukat irnaqäwi JAF ukana amtañapampi luratawa qhipa semana tuqina, Arica ukat Parinacota, Tarapacá ukat Antofagasta markanakanxa, Ejército, Armada, Fuerza Aérea, Carabineros ukat Policía de Investigaciones ukana participaciónampiwa.

Aka urunakana, comitiva uka Fuerzas Armadas ukat Orden ukat Seguridad ukan jilatanakampiw frontera Perú ukat Bolivia taypinakaru sartawayi, uka chikan irnaqäwi ukat interinstitucional luräwi ukar uñakipasa, kunjamsa instituciones ukan wakisirinakax irnaqapki uka uñjañataki.

“Sapa semana pachanwa terreno ukana uñakipañanakax utjawayi, Ejército, Armada, Fuerza Aérea, Carabineros ukat Policía de Investigaciones Chile markana frontera tuqina lurapki uka irnaqäwi. Aka diagnóstico ukasti wali wakiskiriwa, kunjamsa wali sum lurawayi aka luräwinaka, ukatwa juk’ampi q’apispa brechas ukanakaru jan ukaxa irnaqaña más eficiente lurañaru, ukhamat frontera irnaqäwinaka efectividad uka jach’aptayañataki” sasinwa Ejército de Chile División General Rodrigo Marchessi Acuña, Comando Conjunto Norte irpirix säna.

Comitiva ukax Arica ukata frontera Perú ukakama sartawayi, ukat qhiparuxa Bolivia frontera ukjaru, tripartito ukata sartasasa, complejos fronterizos, regimientos, cuarteles policiales ukat puestos de vigilancia ukanakaru purisasa. Uka sectores ukasti Chacalluta ukat Chungará (Arica ukat Parinacota markana), Colchane (Tarapacá markana), ukat Cajón ukaru purisina (Ollagüe jak’anxa, Antofagasta markana).

Aka tantachäwi ukasti chikan irnaqäwi ukana mejoranaksa uñacht’ayi, mä machaq mando ukat control plataforma tuqina. “Nayax amuyta, aka machaq plataforma ukasti wali wakiskiriniwa, panorama operacional común uka uñjañataki, tiempo real ukana uñjañataki unidades ukan utjawi, irnaqäwinakapa, planificación ukasa, ukhamaraki terreno ukana suk’uta ukhamaraki táctico nivelakamaw uñakipaspaxa” sasinwa general Marchessi jupax. Teknología ukax marzo phaxsitpacha uñstayatäspa, ukat abril tuqina plataforma aérea capacidades ukaru chikancht’añataki, clima jan wali utjkipanisa frontera tuqinxa sobrevola lurañataki, ukaxa terreno uñt’awi jach’aptaniwa.

Recorrido ukasti uñakipañawa chikan irnaqäwi tuqinxa crimen organizado tuqina ukhamaraki tráfico ilícito de migrantes fronters norte macrozona tuqinxa.

“Ukaxa chiqancht’iwa Plan Estratégico institucional tuqinxa, ukasti trabajo colaborativo interagencial, intrainstitucional ukat extrainstitucional lurañawa. JAF ukana irnaqäwinakapa uñakipasa, janiw sapa jan wali luräwi uñacht’aykiti, jan ukasti investigación procesos tuqina suma chuymachañawa. Flagrancia ukat información detección taypinxa, uka kimsa maranakas JAF decreto 78 ukatpacha apnaqawayi” sasinwa Prefecto Inspector José Contreras Hernández, PDI Región Policial de Arica y Parinacota irpiri.

Aka oportunidad tuqinxa wali yuspajarasiwa instituciones ukan wakisirinakaruxa, walja urunakanxa condiciones adversas ukana irnaqapxatapawa. “Yatxatañawa seguridad ecosistema tuqinxa taqi instituciones ukan irnaqasa, Ejército, Armada, Fuerza Aérea, Carabineros ukat PDI, terreno apartados, jac’ari, altura tuqinxa, clima jan wali tuqinxa, ukhamarusa irnaqañawa. Resultado ukax wali askinwa ukat ciudadanía ukar seguridad churañawa uka kimsa markanakana” sasinwa Prefecto Inspector Contreras.

 

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw