Artistanakax Atacama markaruw sarañ qalltawayapxi, taqpachir uñacht’ayañataki danza, teatro ukhamaraki cuentacuentos jani qullqimpi

Agrupación de Danza Atacama ukax irpirinaka ukhamaraki irnaqirinakampiw sarañ qalltawayapxi San Félix, El Tránsito, Alto del Carmen, El Salado, Inca de Oro ukhamaraki Chañaral de Aceituno markanakaru. Ukanakax taqi luräwinakampi ukhamaraki talleresampi yaqha 500 jaqinakaruw ch’amañchawayapxi.

Walja kusisitanakampi ukhamaraki jach’a yatiqäwinakampiwa phisqha compañía ukhamaraki artistanaka Atacama markankirix uñacht’ayapxi luräwinakap San Félix, El Tránsito, Alto del Carmen, El Salado, Inca de Oro ukhamaraki Chañaral de Aceituno markanakanxa. Aka luräwix “El Teatro y la Danza por los rincones de Atacama” sat wakichäwimpi lurasi, Agrupación de Danza Atacama ukankirix qalltawayi, amuyt’awipax markachirinakarux cultura ukhamaraki yatiqäwi apachañataki. Aka luräwix yaqha 500 jaqinakaruw ch’amañchawayi, walja markachirinakarux chiqaparuw apani, cultura ukhamaraki artes escénicas jark’aqawayi, artistanakampix escenario machaqaru apani.

Aka wakichäwix churatäna Fondo Nacional de Fomento y Desarrollo de las Artes Escénicas, itinerante artes escénicas regional convocatoria 2025 Ministerio de las Culturas, las Artes y el Patrimonio ukanxa.

Seremi (s) de las Culturas, las Artes y el Patrimonio de Atacama, Paulina Palavecino López, kusisitayna ukhamaraki siwa: “Aka wakichäwinakax wali wakisiwa, kunatixa jach’a markankiri jani markanakana, jani siempre teatro ukhamaraki danza uñacht’ayañax utjki. Aka programa janiw cultura sapak markankiriraki apañkiti, jan ukasti jaqinakarux ch’amañchawayi, identidad ch’amanchañatakisa, artistanakaru irnaqäwinakampi chikanchayañatakisa wali wakisiwa”.

Paola García, Agrupación de Danza Atacama irpirixa, siwa: “Programa de Artes Escénicas ‘El teatro y la danza por los rincones de Atacama’ wali kusisitäna. Artistanakampix machaq markanakaruwa arte apapxi, cultura ch’amanchañataki. Aka programa jaqinakarux kusisitayna, artistanakampix qhana uñacht’ayapxi, identidad cultural ch’amanchañataki, wali ch’amanchañawa”.

Artistas territorionakanxa

Walja viernes ukhamaraki sábado urunakanxa, artistanakaw uka markanakar sarañ qalltawayapxi, ukanakanx taqi jaqinakaruw kusisitayna. Plazanakanxa, yatiqañ utanakanxa, vecino tantachäwinakanxa, centros culturales ukanakanxa phuqhasiwix lurasi.

Compañía Cultural Copayapu ukanakax kusisitayna, sasinxa: “Aka luräwinakax wali wakisiwa, kunatixa artistanak janiw siempre markanakana uñacht’ayapkiti. Jichhax artistanakax responsabilidadaw utji, taqi markanakarux apasiñäniwa. San Félix ukhamaraki Chañaral de Aceituno markanakanx mä danza montaje ‘Te recuerdo Víctor’ sat uñacht’ayapxi. Uka markachirinakax wali kusisitäna”.

“Trinares de la Merced” ukhamaraki sarañ qalltawayapxi. Jupanakan irpirixa Claudio Carvajal, siwa: “Danza apasiñax wali kusisitäwa. Cueca minera qhichhata uñacht’ayapxi, ukhamarak Atacama sat qhananchäwi uñacht’ayapxi. Markachirinakarux kusisitäwa, artistanakax wali kusisitapxi”.

Teatrox ukhamarak utjäna, Pamela Martínez, Compañía El Retorno ukankirixa, siwa: “Arte decentralizaräwinakax wali wakisiwa. Arte, danza, teatro jach’a markankirir apañäni. Cultura ch’amanchañataki ukhamaraki artistanakaru ch’amañchayañataki wali wakisi”.

Aylin Acevedo, Atacama markankiri danza contemporánea irpirixa, kusisitayna: “Obra ‘Viaje hacia la quinta estación’ sat uñacht’ayapxi. Aka luräwix wali kusisitäna, kunatixa jaqinakarux danza contemporánea apañawayi. Jupanakarux kusisitawayi, nayax wali kusisita, ukhamaraki taqpacharu wali yuspajara”.

Espectáculos infantiles

Wakichäwinxa, wawanakarux qhanañchäwinaka utjäna. Cuentacuentos “Marina y un mar de ropa” sat uñacht’ayapxi, compañía “La Tropita Galáctica” lurapxi. Folklore talleresanakaw wawanakarux apapxi.

Ramón Espinoza, Inca de Oro yatiqirixa, siwa: “Kusisitwa. Inca de Oro markarux janiw siempre artistanak purkiti. Circo, payaso, teatro utjaspaxa wali wakisi”.

Lo que viene

Aka jach’a sarañampi, wakichäwix apnaqäna artistanak intergeneracional chikanchäwi. Artistanak machaqa ukhamaraki wali yatiqirinakampiw mä escenario mayachawayapxi, cultura ch’amanchañataki Atacama markanxa.

Machaqa luräwinakxataki Danza Atacama Instagram @Danzaatacama ukan uñakipañawa. Ukankiwa Alfonso Silva yatichäwinakxataki taller Diseño Escénico, jichhax aka wakichäwin phuqhachäwimpi tukuñani.

 

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw