Jach’a uru sarnaqäwina, aka suyunakanx machaqa Tarapacá Uywirinaka (CORE) utt’ayatäna, machaqa ajllit uywirinakampi. Aka tantachäwi jach’a irpirinakaruw suyt’ayi, aka suyunakan sarantayañataki, qullqichawi, markachirinaka askichañataki, kunalaykutix aka suyunakan wali wakiskir yanqhachanakani ukat juk’amp jach’a ch’amani.
Uywirinakan lup’i sarnaqäwinakax wali askinjam CORE taypin sartañ yatichani. Ch’iqtaptirinakax markan aski wakiskirinakar yanapt’añatakix ch’amanchasipxiwa, uka taypinx utan munañani utjañapataki, sum yatxatawi, suma janchir usuyawi, ukat wali askichañatakix jach’a amtanak rurapxiwa uraqinakan suma kankañapataki. Uka kipkaraki, kupi amuyunakanx mayjachasipxiwa jichha qullqichawi irnaqawir yanapt’añatakix, suyunakan qullqimpi jach’a lurañanak askichayañatakix, ukat irnaqäwinak utachañatakix mä yatiyäwi apnaqasina.
Sarakasiñataki, mayaqunak jikxatañaw wakisi. Aka pachaw uñacht’ayañatakix, mayjt’awinak jark’arakisina, juntos irpiriñ yatxatama. Tarapacá suyunakax mä Uywirinakar munarakiwa, kuna tuqutix qullqichawi sarantayañampi, markachirinak askichañampi, suma wakichawin chikancht’ani.
Machaqa CORE ukax uñacht’ayir wakt’aniwa, amuyunak mayaquqañax janq’akiwa utjiñapa, jan ukasti wakiskiriwa Tarapacá suyunakax askin sarantayañapataki. Aka suyunakax munarakiwa uywirinaka uñt’ayirinaka utjañapataki, jach’a amuyt’anaka, markan munañanakar uñstayirina, jach’a lurañanaka mayaquqañani, qullqichawi amtanakamp ch’amanchañani.
Aka Uywirinak uñjañapax wakisiwa Tarapacá suyunakax jani wali jach’a tukusiñak katuqkaniñapataki, jan ukasti, sapa mayninakap chikancht’ayasina, mayaquqasina, ukatix wakt’ayasisina. Uka taypinx mä ch’aman suyu utjañapataki, ch’iqtaptirinakamp sarantasini.
Aka ch’ama tukuyax wakisiwa, mä jach’a yatiyäwimpi, aka suyunakax wali askin sarantayañapataki. Aka pachax wali wakiskiriwa, aka suyunakan uywirinakax mayjach amuyunakamp sarantapxañapataki. Janiquiw jupanakax mä amtampi jichha qullqichawi lurapxañapati, jan ukasti, jupanakax mä jichha sarnaqäwi wakichapxiwa, aka Tarapacá suyunakan sapa markachirinakax mayaqu qamasipxañapataki, ukhamarak jupanak amuyt’atanakapampi irnaqasina.
Qullqichawi jach’a tukuyaxa, wakiskirisa, markachirinakampi sarantayañatakix mayachasiñapa, sutinakampi, sarnaqäwinakapampi, markachirinakax sarnaqapxañapataki. Aka amtaw mä wakiskiri, aka aymara markachirinakax yatxatañapataki, askin qamasipxañapataki, uka taypinx, markachirinakax mä mayacht’awimpi askin sarantapxañapataki, uraqinakanxa, suyunakanxa, ukat jichha luräwinakax wali wakiskiriñapawa. Aka amtaw sapa markachirinakax askin jakasipxañapataki, utan munañanipxañapataki, yatxatatanipxañapataki, irnaqañanakax wakiskiriñapataki.
Uka kipkaraki, mä ch’iqtaptata, jach’a sarantir suyu utjañapataki, wakisiwa mä mayacht’ata irnaqäwi utt’ayaña, kawkirinakanx markachirinakax arsupxañapa, jupanakan jakäwinakap suyt’ayasina. Markachirinakan tantachäwinakap mayacht’ayañax wali askinwa, uka taypinx aymara markachirinakax wakisi, ukat qullqichirinaka, waynanaka mayacht’asina, ukhamat jach’a amtanakax utjañapataki, kawkirinakanx markachirinakax aski suyt’awinakap katuqapxañapataki.
Jach’a Uywirinakax mä tantachäwi utjañapawa, kawkirinakanx aruskipasiñatakix ch’iqinchaña, k’umiñani, askin luräwinakapampi. Ukhamarak uñacht’ayañawa, jani yäqasiñanakax utjañapataki, jan ukasti, taqiniw mayacht’añaspa, Tarapacá suyunakan jakirinakax askin jakasipxañapataki. Ukham sarantayañax jani khitinak yäqaniñapatakiti, jan ukasti, taqiniw mayacht’ayasina, jach’a sarantayañatak irnaqapxañapa.
Jach’a wakiskiri, Tarapacá suyunakar uñt’äwi, janukiw jan ch’amanchataw utjañapataki, jan ukasti, ukhamaraki jach’a irpiriw mayacht’ayasina, ukhamarak amuyt’ayaña kawkirinaka, uka Uywirinakax jach’a amuyta.
Juan Carlos Hernández Caycho
Jach’a T’antachawi
Alianza Mundial Aymara
