Motonak apnaqiri Ayllunakan Taquisa Tantachäwipat yatiqatanakax, 2020 maratqamaraki ukhakamax Chile markanx 191,201 machaq motonak aljatatawa. Aka motonakat mayninakax jach’a markanakaruw apnaqapxi. Pusi, pä wila apnaqir jach’a amuyunakax urban ukhankirinakar ch’amanchaniwa. Janiw ukax congestion ch’amanchaniti ukat sapa jaqin saraqasiñapan khuskatanti: saraqirinaka, moto apnaqirinaka, ukat auta apnaqirinaka.
Arumqayllawinakx Unidades Unidas ukankirinakax qhana uñt’awinakaniwa jach’a urbanizacióntaki: jichhakjamax 55% markankirinakax jach’a markanakar sarapxi. 2050 maratakix pä kimsaqallqu patakikiw ukham sarapxani. Ayllunakan Taquisa Tantachäwipat Cristián Reitze jupanakax “Chilé markax ukarux wakicht’ayasiñaniwa jach’a markanakampi ukham sarantayañani ukhampachxaki. Europa markanakana jach’a amuyunakapan ukham apnaqañaniwa, kunalaykutix jisk’a ch’amanchirinakampi ukhamarak wali suma ukhamarak jach’a markanakar churaniwa” sasaw sañaxa.
Ayllunakan Taquisa Tantachäwipat yatiqatanakax enero-junio 2024 maran aljatan motonakax 12,343 ukaw uñt’ata. Tunk phisqhani phisqa tunka pusin marat 1,617 unidades aljata. 30 urunx jach’a markanak aljatanakax 1,438 unidades urbanunakawa, 116 competición motonaka, ukat 63 ch’axwaqiru apnaqir motonakawa (ATV+UTV). Ukjamat jach’a markanakanx 65.9% aljatanakax Región Metropolitana, Coquimbo 4.7%, Biobío 4.0%, ukat Valparaíso 4.0%.
Aka motonak apnaqañax Chile markan wali ch’amanchaniwa. Sapa jaqin sarnaqasiñapampi, ch’axwaqir ch’amanchir sarnaqañampi, gasolinamp ukhamarak ch’axwaqir ch’amanchir apnaqañampi. “Motonakax gasolinax ch’amanchaniwa, sapa kilómetros apnaqañaxa. SUV gasolinax $70,000 qawqhas aljasi. Urban ukhamarak 150 cc moto gasolinax $15,000 qawqhas aljasi” sasaw ANIM jupanakax sañaxa.
Ayllunakan Taquisa Tantachäwipat “Mot aljatax mä millón de pesos ukarux janiw sarnaqañaxa. Motonakax uka aka autoway apnaqañawa. TAG apnaqañax 50% ch’axwaqir apnaqañawa. Moto apnaqañax aka markan aka environment contaminar janirakiwa. IQAir ukhamarak jichha suizo technología de calidad del aire jupanakax aka markan contaminawa sasaw qhanañchawa.
Motonak apnaqañax Chile markan wali ch’amanchaniwa. Sapa jaqin sarnaqasiñapampi, ch’axwaqir ch’amanchir sarnaqañampi, gasolinamp ukhamarak ch’axwaqir ch’amanchir apnaqañampi. “Motonakax gasolinax ch’amanchaniwa, sapa kilómetros apnaqañaxa. SUV gasolinax $70,000 qawqhas aljasi. Urban ukhamarak 150 cc moto gasolinax $15,000 qawqhas aljasi” sasaw ANIM jupanakax sañaxa.
Ayllunakan Taquisa Tantachäwipat “Mot aljatax mä millón de pesos ukarux janiw sarnaqañaxa. Motonakax uka aka autoway apnaqañawa. TAG apnaqañax 50% ch’axwaqir apnaqañawa. Moto apnaqañax aka markan aka environment contaminar janirakiwa. IQAir ukhamarak jichha suizo technología de calidad del aire jupanakax aka markan contaminawa sasaw qhanañchawa.
Mot apnaqañatakix aka markan aka infrastructuranx urban jach’a amuyunak ch’amanchasiñani. Sapa jaqin sarnaqasiñapampi, ch’axwaqir ch’amanchir sarnaqañampi, gasolinamp ukhamarak ch’axwaqir ch’amanchir apnaqañampi. “Motonakax gasolinax ch’amanchaniwa, sapa kilómetros apnaqañaxa. SUV gasolinax $70,000 qawqhas aljasi. Urban ukhamarak 150 cc moto gasolinax $15,000 qawqhas aljasi” sasaw ANIM jupanakax sañaxa.
Ayllunakan Taquisa Tantachäwipat “Mot aljatax mä millón de pesos ukarux janiw sarnaqañaxa. Motonakax uka aka autoway apnaqañawa. TAG apnaqañax 50% ch’axwaqir apnaqañawa. Moto apnaqañax aka markan aka environment contaminar janirakiwa. IQAir ukhamarak jichha suizo technología de calidad del aire jupanakax aka markan contaminawa sasaw qhanañchawa.
Barcelona 2023 maran moto apnaqañatakix uka jach’a amuyunak ch’amanchaniwa. Urban ukhamarak, autoway, uka jach’a amuyunak ch’amanchaniwa. Ukjam sarnaqasiñataki Barcelona, París ukhamarak Roma ukjamarkiw sañaxa. Cristián Reitze jupanakax sasaw sañaxa.