Tarapacá taypin mä uruchanax Awatirinakan tantachäwipanjam, Utsa Jamach’aña Irpiri, Heidi Berner, Chile markan qamawipata mä suma qhanañchiwayi. Aruskipt’awipan Berner satänwa: “Jichhaxa, jiwasaxa marka qamawix ch’amañcht’ataw uñt’apta”.
Bernerax qhananchäna Chile markan qamawix walja ch’axwawunak jak’achäna, jichhax utjki uka jan walt’äwinakaxa, jaqinakax ch’axwañat uñt’ayäna, usunakatiw uñt’ayäna ukatxa juk’a p’iqinchaw q’axaranaka mä qhipa qhipa q’axaranaka. “Ukax walja amtañanak qhananchäna jiwasan sarnaqäwi mayjt’añataki”, sasin Bernerax sarakïna.
Uka aruskipawix Bernerampe sartäna, ukankäna jach’a amtäwinak, kawkhantix utjanakxa uka utachaw yanapt’añanaka, jach’a qullqi uñt’ayäwisa, Gobierno ukampi ukat Congreso ukamp ch’iqhiñawir chika aruskipawi. Aka irnaqäwinakax 21 ñiq’inak puriyañatakix tawaqir qamaw utachäwi, jaqinakar yanapt’añanaka ukat qullqi irnaqäwisa.
Tarapacá markan utjir arxiri, Daniel Quinteros, wali ch’iqhiñwa mä tantachäwi, chiqanakan irnaqäwi. “Uka tantachäwix maynit maynit askinakar uñacht’ayi. Jiwasan kuna mä Tarapacá marka utjki uka imaña ukat jan ukax kunjämsa mä jach’a markarjam imapxtañäni sasin”, sasaw Quinterosax sarakïna. Jupanakax yatiyasipkänwa kuna ch’iqhiñanakampix mä jach’a irnaqäwi yanapt’añani.
Zofri irpiripankir, Iván Berríos, uka aruskipawir mä suma amuyumpi qhananchäna. Ministerio de Hacienda uka markar puritap qhananchäna, kuna amtäwinakax aruskipañapäki ukaxa. “Ukax wali askinwa, Ministerio de Hacienda ukataki kuna amtäwinakax askipuni”, sasin Berríosax sarakïna.
Uka kipkañkamaxa, Matías Aylwin, Compañía Minera Doña Inés de Collahuasi ukar irpiripankir, uka tantachäwix wali askitap qhananchäna. “Ukax wali askinwa mä tantachäwi jupanakamp aruskipt’añataki, ukampix kunjamsa jach’a markan utjäwinak qhananchäwix”, sasaw Aylwinax sarakïna.
Sustitayañampis, Susana Cornejo, Tarapacá Gastronomía Jach’a Tantachawir irpiripankir, wali askitap qhananchäna uka markar aruskipawitaki. “Ukax wali askinwa jupanakampiraki qhananchasiñani, ukat gobierno qamaw uñakipañani”, sasin Cornejo qhananchäna.
Aka tantachäwix gobierno yanapt’awi, Tarapacá markan qamaw utachäwixa, suma yanapt’äwi ukat jach’a irnaqäwi utachäwi jallallt’ayi.
