El Morro Jak’achasiñanx Qhana Uñt’ayiri Wali P’iqinchasiwi Iquique ukat Tarapacá Pachamama

Ministerio de Obras Públicas (MOP) mä jach’a amtapwa yatiyawayi El Morro jak’achasiñanx wali p’iqinchasiñataki, mä pachamama thakhi Iquique markanxa. Aka irnaqäwiwa Dirección de Obras Portuarias (DOP) MOP tuqin ch’iqhi, 6.500 millones de pesos qullqi askicht’atawa, ukatx historia ukat arqueología kamachinak jupanakar mayirïni, Tarapacá markan pachamama qhana uñt’ayiri.

Aka irnaqäwin jach’a amtawixa, El Morro jak’achasiñanx wali sumampi qhananchasiñaxa, jichhax wali jan walt’ayatäxiwa. Ukhamarakiw mä yaqha pachamama thakhiwa, jach’a amta ukaxa, jupanakar yatiyañataki precolombina historia chiqanxa. Machaq thakhixa uka thakhiwa, jak’achasiñanakampi, wawanakampi, ukhamarakiw mä uñjatañani q’ala tuqinxa.

DOP uka irnaqawixa, mä yaqha amuyt’äwix mä ch’iqhi aruskipasiña, Lautaro Núñez ukat Víctor Bugueño jupanakan yatiqañapampi. Jupanakan yatiqäwipaxa uka aruskipañani, uka tuqin aka p’iqinchasiñataki. Aka thakhi ch’iqhiw inakax wali sumampi amuyt’ata ukat qhananchatäni, qhispiyaniñatak ukat markanakar qhananchata.

Patricia Callpa, Tarapacá DOP irnaqirinxa, qhanancht’iwa pachamama qhananchäwixa jach’a amtawa. “Arqueólogos ukat historiadores irnaqäwixa ukax wali askipuniwa, El Morro ukax Iquique markan taypi jak’achasiñana, janiw mä jach’a markanxa, jan ukax mä thakhiw mä jak’a. Ukatwa aka irnaqäwiw mä aruskipasipxañani mä arqueólogo ukat mä arkirinakampi. Jichhax wali sumanx uñstayatawa aka irnaqäwi, ukat jichhax wali askinaka markanxa wali askipuniwa, aka archaeología ukat jak’achasiñana aka DOP ukaxa wali askipuniwa”, sasa.

Juan Papic, Obras Públicas irnaqirinxa, markan jak’achasiñanx wali suman qhananchasiñaxa, sasin qhananchawayi. “Aka irnaqäwixa, El Morro markan jaqinakampi jak’achasiñawa, markachirinakampi, ukat jach’a amtawixa pachamama qhananchäwi. Ukhamawa Gobierno del Presidente Boric ukaxa, ukham irnaqasini aka jak’achasiñanxa.”

El Morro jak’achasiñan wali p’iqinchasiñawa, Iquique ukat Tarapacá pachamama qhananchäwi. Historia ukat archaeología kamachinakampi aka jak’achasiñanx wali askipuniwa markachirinakar qhanañchasa, jak’achasiñanampi.

 

Uruña Apthapiw

Uruña Apthapiw